Minisymposium Spelenderwijs bewegen in de kinderopvang

Op 8 november vond het door Kenniscentrum Sport geïnitieerde minisymposium Spelenderwijs Bewegen in de opvang plaats op de Dag van het Sportonderzoek (DSO).

Onderzoekers vanuit Maastricht UMC, Maastricht University en de Hogeschool van Amsterdam presenteerden recent onderzoek naar de jongste doelgroep. Suzanne en Ron van de interventie Beweeg Wijs demonstreerden buiten hoe je jonge kinderen daadwerkelijk op een verantwoorde en speelse manier in beweging krijgt.

Kickstart programma: kwantitatief beweeggedrag van peuters

Gabrielle ten Velde van Maastricht UMC vertelde over het programma Kickstart waarbinnen een kwantitatieve evaluatie van het beweeggedrag van peuters is uitgevoerd. Bewegen is belangrijk, maar kinderen doen het te weinig. Bovendien gaat de kwaliteit van bewegen bij jonge kinderen achteruit. In Nederland hebben we geen beweegrichtlijn voor 0-4 jarigen, maar internationaal wel. Om in Nederland meer inzicht in het beweeggedrag te krijgen, hebben jonge kinderen (gemiddeld 3 jaar), 7 dagen een voor de doelgroep aangepaste beweegmeter gedragen voor de baselinemeting van het programma. Van de 69 kinderen waarvan de ouders toestemming hadden gegeven, konden er 53 meegenomen worden in de analyse. De belangrijkste resultaten lieten zien dat de peuters gemiddeld 302 minuten per dag zitten, 240 minuten per dag licht actief zijn en slechts 59 minuten matig tot intensief fysiek actief. Daarnaast blijken de onderzochte jongens actiever dan de meisjes. Deze resultaten zijn in lijn met andere onderzoeken. Via het Kickstart programma wordt matige tot intensieve beweging gestimuleerd via een leuk beweegprogramma voor kleuters.

Preschool@healthyweight

Mirka Janssen werkt als docent en onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam en doet onderzoek naar de motoriek van kinderen. Eerst lag de focus met name op kinderen op de basisschool: interventie en onderzoek naar Playgrounds. Maar deze methodiek en het onderzoek is uitgebreid naar 0-4 jarigen in het programma: Preschool@healthyweight.

Als kinderen voldoende kunnen bewegen en plezier hebben kunnen ze zich goed motorisch ontwikkelen. Dit heeft ook te maken met emoties inschatten, sociale vaardigheden en taalontwikkeling. Kinderen gaan steeds minder bewegen. Kinderen die te weinig bewegen/ actief spelen hebben een mindere basis motorische vaardigheden, en kunnen daardoor in een negatieve spiraal komen waarbij ze ook eerder kunnen afhaken bij sporten en bewegen later in hun leven. Uit het MAMBO-cohort komt naar voren dat (op 4 vaardigheids-scan) 12 % van de kinderen een matige achterstand heeft en 4 % ernstige achterstand. De achterstand loopt met de jaren op. In Amsterdam zijn ongeveer 10.000 kinderen met een matige tot ernstige achterstand.

Er is veel inactiviteit in de kinderopvang (Gubbels, 2011). Uit eerder onderzoek blijkt tevens dat de pedagogisch medewerker zorgt voor de kwaliteit van beweging in de opvang. De opvang kan inspelen op de inrichting, het aanbod en de voorbeeldrol.

In het Preschool@healthyweigth-onderzoek is de opzet om een interventiegroep met controlegroep te vergelijken op baseline, 4 maanden meting en 9 maanden meting. Bij de interventiegroep worden de interventies Gezonde Start en Playgrounds voor 0-4 toegepast. De metingen bestaan vooral uit observaties gebaseerd op SOPLAY (Mckenzie et al.; 2000).

Voorlopige resultaten* laten zien dat in de interventiegroep het aantal activiteiten ligt toeneemt. De intensiteit verbetert iets en ook de variatie in grondvormen van bewegen neemt toe in de interventiegroep. Resultaten op de rol van de pedagogisch medewerkers laten zien dat hun houding wel iets positief verandert: meer actief begeleiden, enthousiasmeren en actief begeleiden.

Lees welke suggesties Mirka geeft met 2 andere experts om in de praktijk meer beweegmomenten voor de allerjongsten te creëren.

Het College van Bestuur van de HvA benoemt Mirka Janssen per 1 januari 2019 tot persoonlijk lector Bewegen In en Om School.

Superfit

Ilona van de Kolk van de Maastricht University vertelde over de peuterspeelzaal- en familie-interventie Superfit. Het is een integrale aanpak gericht op water drinken, gezond eten en voldoende bewegen.

Het is opgezet volgens een systeembenadering en vanuit socio-ecologisch perspectief: sociale, fysieke en politieke omgeving. Daarbij wordt zowel gericht op de thuissituatie als bijvoorbeeld de opvang waarin pedagogisch medewerkers training en coaching krijgen.

In een quasi-experimenteel onderzoek, met controlegroep, is gekeken naar BMI, voeding en beweging. Bewegen is gemeten op baseline, na 12 en na 18 maanden met een driedimensionale beweegmeter die de kinderen (2-4 jaar) 8 dagen dragen. Ook is gekeken naar opvoedpraktijken en fysieke omgeving. Daarnaast liep een procesevaluatie naar de implementatie van de aanpak.

De belangrijkste resultaten en conclusies zijn dat er geen verschillen zijn tussen de interventie en controlegroep. Alle deelnemers zijn minder gaan zitten en meer gaan bewegen. Daarnaast lijkt de familie component (gezinsbijeenkomsten) van toegevoegde waarde op de peuterspeelzaal component. Een combinatie aanbieden lijkt belangrijk.

Op www.allesoversport.nl/spelenderwijs lees je meer over het thema spelenderwijs bewegen voor jonge kinderen.

Voor meer informatie of vragen over het thema spelenderwijs bewegen, neem contact op met Rebecca Beck (rebecca.beck@kcsport.nl) of Femke van Brussel (femke.vanbrussel@kcsport.nl) van Kenniscentrum Sport.

—-

*Resultaten onder voorbehoud, worden nog gecheckt door door statisticus!

Bron: Kenniscentrum Sport