Terug naar overzicht

50plussport

Nederland telt op dit moment 6,2 miljoen 50plussers. Dit aantal gaat de komende jaren nog stijgen. Uit onderzoek blijkt dat de 50plusser weinig sport en dat dit grote gezondheidsrisico’s met zich mee brengt. Ook is bekend dat een aanzienlijk deel van de 50plussers die nu niet of nauwelijks sporten, dat wel graag zouden willen. Dit biedt kansen voor sportorganisaties om met een passend sportaanbod het aantal 50plussers structureel (meer dan 40 keer per jaar) te laten sporten. Het wordt aangeraden om daarbij samen te werken met andere (sport)organisaties om een zo breed mogelijk (sport)aanbod voor de 50plusser aan te kunnen bieden.

Probleembeschrijving

Nederland telt momenteel 6,6 miljoen 50plussers. Dat aantal groeit naar verwachting tot 7 miljoen in 2020 (CBS, 2016). De meeste 50plussers hebben in het verleden wel gesport, maar in hun huidige levensfase is hun sportdeelname relatief laag. De wekelijkse sportdeelname is in de leeftijd 55-64 jaar 44,5%, terwijl dat in de leeftijd 20-34 jaar nog 62,4% is. De sportdeelname daalt verder naar 39,9% voor 65-79 jaar en 15,5% voor 80plus (CBS i.s.m. RIVM, 2014). De 50plusser sport structureel minder en degenen die wel sporten doen dit minder in georganiseerd verband t.o.v. de jongere doelgroepen (GFK, 2013. Sportersmonitor 2012). Uit onderzoek (Collard en Hoekman, 2012) blijkt gelukkig ook dat de sportdeelname (minimaal 40x per jaar) van ouderen (50-79 jaar) sinds 2009 stabiel is en zelfs in 2013 t.o.v. 2012 iets is toegenomen.

Redenen om te stoppen met sporten

Een van de hoofdredenen om te stoppen met sporten, is dat de 50plusser enigszins wordt beperkt door verminderende fysieke mogelijkheden door ouderdom, blessures of ziekte. Daarnaast speelt tijdgebrek een belangrijke rol. Dit argument loopt samen op met de reden van een (te) grote belasting van twee à drie keer per week trainen en een wedstrijd in het weekend.

Uit de exit enquêtes van diverse bonden blijkt dat veel 50plussers wel graag actief zouden willen blijven vanwege de sociale contacten en de sfeer binnen de club. Echter het gemis van een sportaanbod op maat leidt er toch toe dat deze categorie senioren langzaam stopt met sport.

Discrepantie aanbod en vraag 50plussers

Er is nog te weinig sportaanbod specifiek voor de 50plusser waarbij rekening wordt gehouden met de juiste fysieke belasting, de sociale component en momenten die aansluiten bij de agenda. Ook trainers zijn over het algemeen niet gewend aan het aanbieden van aangepaste trainingen voor deze doelgroep.

Lichamelijke (gezondheid) en maatschappelijke (sociale binding) gevolgen van inactiviteit

Uit onderzoek blijkt dat de minst actieve personen over het algemeen het grootste risico hebben op negatieve gezondheidseffecten (in ´t Panhuis-Plasmans, Luijben & Hoogenveen, 2012). Lichamelijke inactiviteit leidt tot hart- en vaatziekten, diabetes, kanker, verhoogde kans op hoge bloeddruk, suikerspiegel en overgewicht. Ook voelen zij zich vaak ook geestelijk minder fit (WHO, 2010; PAGAC, 2008; Haskell et al, 2007; US DHHS, 1996). Regelmatig sporten heeft een gunstig effect op de gezondheid van de 50plusser en draagt bij aan zelfredzaamheid en welbevinden.

Potentiële sporters

1.200.000 Nederlanders sporten niet of nauwelijks, maar geven aan dat ze dat wel graag zouden willen doen. 34% van deze groep is 45plusser (GFK, 2013. Sportersmonitor 2012).

Uit onderzoek (Peerdeman et al, 2011) blijkt dat er een positieve relatie is tussen sociale binding en sportparticipatie. Sociaal contact is een belangrijke drijfveer om te (gaan) sporten. Daarnaast geeft dit aan dat (meer) sporten ook een bijdrage kan leveren aan het sociale leven van de 50plusser.

Doelgroepen

De einddoelgroep van ‘50plussport’ bestaat uit huidige en potentiele sporters in de leeftijd van 50 jaar en ouder. Dit betekent dat 50plussport zich zowel richt op:

  • De actieve 50plussers behouden voor de sport. Daarbij worden ze ondersteund om de huidige sport passend te maken of een nieuwe passende sport te vinden die aansluit bij de (sport)behoefte.
    En:
  • De inactieve 50plussers kennis laten maken en werven voor de sport. Daarbij is extra aandacht/ inzet om hun te activeren om te gaan bewegen, zoals laagdrempelig aanbod, vertrouwen geven en goede begeleiding.

Het sportaanbod wordt afgestemd op de persoonlijke en fysieke (on)mogelijkheden van de deelnemers, zodat zij op hun eigen niveau en met gelijkgestemden kunnen sporten.

Intermediaire doelgroep

De volgende intermediaire doelgroepen zijn actief om het hoofddoel en de subdoelen te bereiken:

  • Trainer/ gediplomeerde sportleraar/ begeleider: technisch kader van de vereniging die het 50plus (sport)aanbod verzorgt.
  • Verenigingsbestuurder, die kiest om met de vereniging aandacht te besteden aan en aanbod te creëren voor deze doelgroep.
  • Eventueel medische begeleider/ zorgverlener, die het 50plus sportaanbod tijdens de (optionele) kennismakingsfase binnen het zorgcentrum of de fysiopraktijk verzorgt.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Actieve en inactieve 50plussers blijven/gaan structureel sporten (minimaal 40 keer per jaar).

Bijvangst: Structurele sportdeelname draagt bij aan het vitaal houden en langer zelfstandig functioneren van de doelgroep. Tevens leidt structurele sportdeelname tot meer leden/ een community bij de sportclub wat bijdraagt aan sociale binding.

Subdoel

Subdoelen op de einddoelgroep:

  1. Actieve en inactieve 50plussers woonachtig in de buurt/wijk of gemeente waar de interventie plaatsvindt zijn bekend met het 50plus sportaanbod, binnen een club (waar ze al actief zijn) of bij een organisatie in hun omgeving.
  2. Actieve en inactieve 50plussers woonachtig in de buurt/wijk of gemeente waar de interventie plaatsvindt maken actief kennis met een specifieke sport.
  3. Deelnemers beoefenen de sport zoveel mogelijk op hun eigen niveau en in een groep met zoveel mogelijk gelijkgestemden (qua fysieke gesteldheid / persoonlijke mogelijkheden). Hierdoor ervaren ze (meer) plezier en zelfvertrouwen in de sport.
  4. 75% van de deelnemers neemt, d.m.v. een lidmaatschap of community bij een organisatie, structureel (40 keer per jaar) deel aan het 50plus sportaanbod.

Subdoelen op intermediaire doelgroepen:

  1. De train(st)er(s) van de uitvoerende sportclub beschikken over kennis en vaardigheden, die nodig zijn om het 50plus sportaanbod verantwoord te begeleiden.
  2. De verenigingsbestuurders zijn zich bewust van de mogelijkheden en de aanpak.
  3. Medische begeleiders / zorgverleners, die nodig zijn om het optionele kennismakingsportaanbod binnen het zorgcentrum of de fysiopraktijk verantwoord te begeleiden, zijn bekend met 50plus sportmogelijkheden bij clubs in hun omgeving en zorgen voor een continue doorverwijzing van potentiële nieuwe deelnemers.

Rand voorwaardelijke subdoelen:

  1. Lokale professionals (medewerkers zorginstellingen, huisarts, fysiotherapeuten, gemeenten, sportservicepunten) zijn bekend met 50plus sportmogelijkheden bij clubs in hun werkgebied en zorgen voor een continue doorverwijzing van potentiële nieuwe deelnemers.

Lokale sportclubs werken (meer) samen met andere sportaanbieders of met organisatie(s) waar de doelgroep te vinden is (buurtorganisatie, bedrijfsleven, fysiotherapie, welzijn-, of zorginstelling), met als doel de doelgroep te bereiken en het sportaanbod blijvend aan te bieden.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De interventie geeft stapsgewijs weer hoe sportaanbod voor 50plussers binnen een sportclub structureel opgezet en uitgevoerd kan worden. Daarbinnen kan gekozen worden voor 25 sportvormen van verschillende sportbonden (zie handleiding). Zie in bijlage 1 de te doorlopen stappen weergegeven.

Locaties en Uitvoering

Uitvoerders

De interventie wordt uitgevoerd door een sportclub, omdat het sportaanbod hier structureel aangeboden kan worden en de benodigde expertise (bestuur/commissie en technisch kader) aanwezig is.

De initiatiefnemer kan de sportclub zelf zijn (bestuurder, trainer, vrijwilliger of sporter), maar ook een (district)medewerker sportbond, beleidsmedewerker gemeente, sportservicepunt of buurtsportcoach.

De belangrijkste uitvoerders zijn:

  • Projectleider, commissie of werkgroep 50plussport: is verantwoordelijk voor de opstart, uitvoering en borging van de interventie bij de sportclub.
  • De trainer/ sportleraar van de club: geeft de lessen/ training/ begeleiding aan de ouderen.
  • Medische begeleider (optioneel): begeleiden kennismakingslessen, b.v. binnen een zorginstelling of fysiopraktijk en zorgen voor een continue doorverwijzing van potentiële nieuwe deelnemers naar de sportclub met 50plus sportaanbod.

Daarnaast kan worden samengewerkt (voor advies, kennis, doorverwijzing doelgroep, etc.) met partijen als: NOC*NSF, sportbonden, sportservicepunt, andere sportverenigingen, huisartsen, fysiotherapeuten, zorg- en welzijnsinstellingen, bedrijfsleven, Sport & Zaken, fitnessscholen, Fit!Vak en de gemeente.

Locaties

  • Optionele kennismakingsles(sen): de kennismaking wordt, indien mogelijk, aangeboden op de locatie waar de doelgroep zich bevindt (de ‘vertrouwde’ locatie van de samenwerkingspartner). Denk aan de werkvloer, in de wijk, bij de fysiotherapeut of binnen de zorg- welzijnsinstelling.
  • Optionele introductiebijeenkomst en -gesprek: vindt plaats bij de sportclub die het structurele aanbod gaat verzorgen.
  • Structureel 50plus sporten: deze lessen vinden plaats op een locatie van de sportclub, met voldoende beweegruimte en materialen.

Ondersteuning

NOC*NSF heeft een adviseur gespecialiseerd in volwassenensport. Deze kan sportclubs en –bonden meer informatie en achtergronden over ‘50plussport’ verschaffen. Ook zijn via NOC*NSF en de partners van het programma Sport en Bewegen in de Buurt lokale Sportimpuls-adviseurs beschikbaar, die een initiatief voor (meer) 50plus sporters kunnen adviseren, b.v. over het leggen van verbindingen met relevante partijen. Om de interventie actief te promoten, worden door NOC*NSF in samenwerking met sportbonden inspirerende praktijkvoorbeelden opgehaald en verspreid. Gemeenten en NOC*NSF kunnen samenwerken wanneer sportdeelname kansen voor 50plussers zichtbaar zijn.

Bij sportbonden, o.a. opgenomen in de handleiding en geformeerd in het Cluster 50plus, is een gespecialiseerde medewerker (in het 50plus sportaanbod) aanwezig. Deze kan meer informatie en achtergronden over het sport specifieke aanbod en trainersopleidingen verschaffen. Deze sportbonden hebben inmiddels veel ervaring opgedaan met sportaanbod voor 50plussers, hetzij met bestaand sportaanbod, hetzij met aanbod dat is ontwikkeld speciaal voor deze doelgroep. Sportbonden ondersteunen, o.a. via accountmanagement of verenigingsadvies, verenigingen met het ontwikkelen van de visie op het 50plus sportaanbod en bij het opzetten/ uitbreiden van activiteiten voor de doelgroep. Dit is een advies op maat en kan telefonisch plaatsvinden of tijdens een werkbezoek/ gesprek bij de club of een bijeenkomst/ congres. Ook kan gebruik worden gemaakt van activiteiten uit het programma ‘Samen naar een veilig sportklimaat’ (bijvoorbeeld: besturen met een visie).

Materialen

De volgende materialen zijn beschikbaar:

  • Handleiding ‘50plussport’ voor uitvoerders (inclusief succesverhalen en contactgegevens);
  • Infographic stappenplan ‘50plussport’;
  • Websites:

http://sport.nl/45plus
http://sport.nl/65plus
http://sport.nl/voorclubs/ledenwerving-en-behoud/50plus

De volgende materialen zijn via de sportbonden op te vragen:

  • Sport specifieke handleidingen voor sportclubs, zoals handboek clubfit (tennis) of stappenplan Fiets & Geniet Natuurlijk!;
  • Sport(kennismakings)mappen met lesinhoud voor trainers/ leraren;
  • Materiaalpakket om direct aan de slag te kunnen met de desbetreffende sportactiviteiten en/of met de mogelijkheid om ‘in bruikleen’ gebruik te maken van sport specifieke materialen.
  • Algemeen promotiemateriaal

Belangrijke documenten

Printen