Terug naar overzicht

Beweeg Wijs 1,5 - 4 jaar

De interventie Beweeg Wijs; spelen en bewegen voor en door het jonge kind is een beweegprogramma om kinderen in de leeftijd van 1,5 tot 4 jaar meer en beter te laten bewegen.

Het beweegprogramma kan worden ingezet op de kinderdagopvang.

Het gaat om het stimuleren van bewegen op het niveau en de belevingswereld van het kind waardoor kinderen ervaren hoe leuk en veelzijdig bewegen is, met als doel dat kinderen zich motorisch goed ontwikkelen en overgewicht wordt tegengegaan. Daarnaast worden kinderen door het speel- en beweegaanbod sociaal-emotioneel sterker.

Om dit doel te bereiken krijgen pedagogisch medewerkers van de kinderdagopvang en ouders kennis over bewegen en motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling. Ze leren om beter in te spelen op de belevingswereld van kinderen en een leuk en uitdagend beweegaanbod neer te zetten.

Door middel van beweegkaarten gaan de kinderen aan de slag met leuke en uitdagende activiteiten met veelal kosteloos materiaal.

Bij deze activiteiten komen verschillende motorische basisvaardigheden aan bod zoals coördinatie, evenwicht en oog-handcoördinatie. Naast de beweegkaarten, omvat de methode ook themalessen en -ideeën. Hiermee kan wekelijks, een kalenderjaar lang, met de verschillende activiteiten gewerkt worden.

Wanneer een kinderdagopvang enthousiast is om met de interventie Beweeg Wijs aan de slag te gaan, wordt er gestart met een teamtraining aan pedagogisch medewerkers over motorische ontwikkeling. Dit is een stuk theorie en praktijk waarin de motorische ontwikkeling van kinderen van 0 – 4 jaar aan de orde komt. De kern is dat men leert dat je veilig bewegingssituaties kunt neerzetten die uitnodigen tot bewegen en spelen en ontwikkeling rondom de thema’s evenwicht, coördinatie en oog/hand coördinatie. Een belangrijk speerpunt hierin is dat het beweeggedrag in het voorschoolse traject in verbinding staat met het beweeggedrag in het basisonderwijs. Hierin moet een doorlopende leerlijn zitten.

Het implementatietraject is maatwerk. Afhankelijk van de middelen, wensen en behoeften zijn er verschillende mogelijkheden. Zo kan er wekelijks, op een vast tijdstip, een speelbegeleider vanuit Beweeg Wijs komen om met de beweegkaarten uit de map met de kinderen aan de slag te gaan, maar ook kan het team zelf worden opgeleid om dit uit te voeren.

Dit alles hangt samen met de middelen die beschikbaar zijn, samenstelling van het team en de groepen, locatie etc. We gaan dus samen op zoek naar een rijke beweegomgeving.

Probleembeschrijving

Het probleem is dat steeds meer kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar overgewicht hebben en achterstand oplopen in de motorische ontwikkeling. De oorzaak hiervan is dat leidsters van kinderdagverblijven, docenten op school en ouders te weinig kennis hebben over het aanbieden van bewegingsmogelijkheden en motorische ontwikkeling waardoor kinderen te weinig bewegen op jonge leeftijd. Deze bewegingsarmoede leidt dus tot overgewicht en achterstand in de motorische ontwikkeling.

Toename kinderen met overgewicht
Bewegingsarmoede, in combinatie met een verkeerd voedingspatroon, heeft als gevolgd dat bij steeds meer kinderen vanaf drie jaar overgewicht optreedt. In de eerste levensjaren wordt hiervoor de basis al gelegd.

Uit het Trendrapport Bewegen & Gezondheid komt naar voren dat zo’n 80% van de kinderen onvoldoende lichamelijk actief is. Deze kinderen halen de Nederlandse Norm Gezond Bewegen van minimaal een uur per dag matig intensief bewegen niet.

Uit cijfers van de vijfde Landelijke Groeistudie van TNO in juni 2010, is gebleken dat overgewicht en obesitas bij kinderen verder zijn toegenomen. Deze toename kan verklaard worden door de sociale en lichamelijke omgeving waar kinderen tegenwoordig in opgroeien; kinderen bewegen minder, doen meer zittende activiteiten en hebben een ongezonder voedingspatroon.

Achteruitgang in motorische ontwikkeling
Daarnaast worden er steeds meer jonge kinderen gesignaleerd met een bewegingsachterstand. Baby’s en peuters worden in kinderopvang en thuis onvoldoende gestimuleerd in beweegactiviteiten. Door te weinig bewegen op jonge leeftijd is er al een achterstand op motorisch gebied op het moment dat ze naar de basisschool gaan. Door vroeg in te zetten op voldoende beweging en de motorische ontwikkeling, voorkomen we dus problemen met motorische achterstand op de basisschool.

Doelgroepen

Kinderen tussen 1,5 en 4 jaar oud op het kinderdagverblijf en groep 1 van de basisschool.

Een aantal specifieke kenmerken van kinderen in deze leeftijd zijn:

  • Rol van ouders; Ouders spelen een belangrijke rol in de vorming van het bewegingspatroon van hun kind. Kinderen vinden het erg leuk om samen met hun ouders te spelen en bewegen. 
  • Jonge kinderen hebben een grote bewegingsdrang. Voldoende beweegaanbod en uitdagend speelmateriaal is zeer belangrijk. 
  • Behoefte aan imiteren; jonge kinderen zijn dol op het imiteren van leuke en uitdagende bewegingen. Het werkt positief wanneer leidsters/docenten/ouders zelf ook actief meedoen.
  • Hang naar gewoontes en routines; vaste routines en gewoontes zorgen voor zekerheid. Ook tijdens het spelen en bewegen hebben kleuters behoefte aan duidelijkheid en structuur. 
  • Concentratievermogen; jonge kinderen kunnen zich alleen goed en gedurende een langere tijd concentreren als ze betrokken zijn bij een activiteit. Het is dus belangrijk dat activiteiten leuk en uitdagend zijn.

Intermediaire doelgroep

De intermediaire doelgroep bestaat uit de leidsters van het kinderdagverblijf, de docenten op de basisschool en ouders.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Kinderen in de leeftijd van 1,5 tot 4 jaar bewegen meer en bewegen beter.

Subdoel

De volgende subdoelen dragen bij aan het hoofddoel:

  • Kinderen hebben meer plezier in spelen en bewegen. Indirect draagt dit bij tot een verbetering van motorische vaardigheden en minder overgewicht.
  • Kinderen worden door het speel- en beweegaanbod sociaal- emotioneel sterker.
  • Leidsters, ouders en docenten hebben meer kennis van bewegen en motorische en sociaal emotionele ontwikkeling. 
  • Leidsters, ouder en docenten spelen beter in op de belevingswereld van de kinderen.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Fase

1. Werving

Inhoud

Een kinderdagverblijf of basisschool wordt geïnformeerd over de methode Beweeg Wijs; Spelen en bewegen voor en door het jonge kind. Beide partijen bekijken wat de mogelijkheden zijn.

Frequentie

1 á 2 bijeenkomsten

Duur

Enkele weken tot maanden, afhankelijk per kinderdagverblijf of basisschool

Fase

2. Voorbereiding

Inhoud

Beweeg Wijs inventariseert de wensen en behoeften van een kinderdagverblijf of basisschool en houdt een nulmeting.

Frequentie

2 á 3 overleggen

Duur

Enkele weken

Fase

3. Uitvoering

Inhoud

Uitvoering van de beweegmomenten op het kinderdagverblijf of basisschool, onder begeleiding van de speelbegeleider van Beweeg Wijs, in samenwerking met leidsters en docenten. Ouders kunnen tijdens inloop momenten meekijken, meedoen en ontvangen tips en adviezen hoe thuis aan de slag te gaan met beweegactiviteiten.
Er wordt een ouderavond georganiseerd waarbij ouders worden geïnformeerd over motorische ontwikkeling en hoe men hier als ouder aan bij kan dragen.

Frequentie

1 á 2 beweegmomenten per week
1 ouderavond per schooljaar.

Duur

De duur van een programma is één jaar, waarnaar afspraken worden gemaakt over hoe het vervolg eruit ziet.

Fase

4. Evaluatie

Inhoud

In een beweegteam overleg wordt het verloop van de beweegmomenten besproken.

Frequentie

Om de 6 weken

Duur

Zolang het programma loopt

Locaties en Uitvoering

Beweeg Wijs; spelen en bewegen voor en door het jonge kind, kan worden uitgevoerd op ieder kinderdagverblijf en basisschool. De methode is ook zeer geschikt voor speciaal onderwijs.
Een speelbegeleider vanuit Beweeg Wijs kan het lesprogramma aanbieden maar leidsters van het kinderdagverblijf of docenten van de basisschool kunnen het lesprogramma ook zelf aanbieden, onder begeleiding vanuit Beweeg Wijs.

Ondersteuning

Elke 6 weken zit het beweegteam bij elkaar. Deze momenten worden gebruikt voor overdracht van kennis en advies over de implementatie en uitvoering van de interventie.

Daarnaast is er een VVE (Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie) overdrachtsformulier ontwikkeld waarmee de motorische vaardigheid kan worden doorgegeven aan de leerkracht van groep 1.

De speelbegeleider en coördinator vanuit Beweeg Wijs zijn gedurende het hele traject nauw betrokken bij zowel de voorbereidingen, het implementatietraject als tijdens de beweegmomenten. Door zo nauw samen te werken, kunnen op ieder moment aanpassingen gedaan worden waar nodig om zo goed mogelijk maatwerk te bieden. Steeds wordt er tussen het kinderdagverblijf of basisschool en Beweeg Wijs nagedacht over volgende ontwikkelingen en een zo goed mogelijk passend aanbod.
Tijdens de trainingen in de voorbereidingen, maar ook tijdens trainingen gedurende het traject gaan de interventie-eigenaar en de speelbegeleider met het team aan de slag om kennis over te dragen. Deze trainingen worden op de werkvloer gegeven en worden praktisch ingezet zodat leidster/docenten praktische handvatten hebben om mee aan de slag te gaan. Bij deze trainingen hoort een uitgebreide handleiding met o.a. speelkaarten, thema’s en achtergrondinformatie over motorische ontwikkeling en thema’s als evenwicht, coördinatie en oog-hand coördinatie.

Samenwerkingspartners in het traject zijn het management van het kinderdagverblijf of de basisschool en daarnaast docenten van het regionale opleidingscentrum.

Materialen

  • De methodemappen; een handleiding die leidsters, docenten en ouders helpt om met de methoden aan de slag te gaan.
  • Speelkaarten; voor elke activiteit is er een spelbeschrijving ontwikkeld aan de hand van thema’s.
  • Filmpjes van de bewegingssituaties; van alle bewegingssituaties zijn filmpjes ontwikkeld die als voorbeeld dienen hoe een bewegingssituatie op te zetten en uit te voeren.
  • Inhoud voor ouderavond; de jaarlijkse ouderavond kan het thema ‘gezondheid en bewegen’ op het programma hebben staan, waarbij Beweeg Wijs ingaat op de motorische ontwikkeling van kinderen en de manier hoe Beweeg Wijs hieraan bijdraagt. De rol van de ouders is hierbij onmisbaar. Zij krijgen handvatten om thuis aan de slag te gaan met hun spelende kind . 
  • Inhoud voor lesprogramma ROC; (nog aanvullen)
  • Inhoud voor 5 dagdelen trainingen; elke periode worden er beweegkaarten voor de nieuwe periode besproken, waarbij de nieuwe spelletjes worden klaargezet, van makkelijk naar moeilijk, hoe en waar het klaargezet kan worden, hoe het georganiseerd kan worden, hoe het spelletje gespeeld kan worden, dit alles in overleg met het hele beweegteam. Als het plan is opgesteld kan er gespeeld worden volgens de richtlijnen van de beweegkaart. Tijdens het spelen zal Beweeg Wijs ondersteuning bieden aan de spelbegeleiders indien nodig geacht wordt. D.m.v. opnames kan er veel gezien worden in de eigen praktijk. Het doel is om te kijken naar het bewegende/spelende kind, en niet het beoordelen van de spelbegeleider.
  • Speelmaterialen in de verhuur; vooraf aan het spelen dient er gekeken te worden of alle benodigde materialen aanwezig zijn, of dat het eventueel aangeschaft moet worden. De kosten hiervan zullen te overzien zijn, veelal wordt gebruik gemaakt van kosteloos materiaal. Indien gewenst kan er een verhuur abonnement worden afgesloten waarmee het kinderdagverblijf of de basisschool regelmatig leuke en uitdagende materialen kan huren.
  • Posters per locatie aanpasbaar; 
  • Evaluatie vindt steeds plaats vanuit ons Beweeg Wijs systeem in de beweegteam overleggen 

Belangrijke documenten

Printen