Terug naar overzicht

Beweegpret 55+ aan zet

Beweegpret 55+ aan Zet is ontwikkeld als reactie op vragen uit de zorg, welzijn ouderen en seniorensport over hoe om te gaan met recreatief bewegen voorsenioren. De vragen kwamen voort uit het ontbreken van kennis om met senioren op een leuke, sportieve en recreatieve manier te bewegen, en ze meer uit te nodigen tot beweegplezier en bewegen.

Doelgroep
De einddoelgroep wordt gevormd door senioren 55+ in Nederland. De interventie richt zich op de minder actieve en niet actieve senioren. De interventie is zo ingericht dat de bewegingsactiviteiten worden aangepast voor ouderen aan elk niveau.

https://youtu.be/p4E44KjoVAs

Intermediaire doelgroep
‘Beweegpret, 55+ aan Zet’ wordt gebruikt door (toekomstig) professionals die werken met 55+ers en vanuit de werksetting een bijdrage wil leveren aan het stimuleren van recreatief bewegen en sportactiviteiten voor ouderen.

Hoofddoel einddoelgroep senioren
Senioren bewegen meer met recreatieve beweegactiviteiten, waardoor het plezier in bewegen toeneemt.

Hoofddoel intermediaire doelgroep
Zorgcentra, professionals en organisaties werkend met senioren bieden meer recreatieve beweegactiviteiten voor senioren.
Met Beweegpret 55+ aan Zet worden senioren uitgedaagd om te bewegen en het plezier te ervaren van bewegen. De werkwijze kan worden toegepast binnen organisaties waar senioren leven en recreëren, zoals verenigingen, buurthuizen, zorgcentra en seniorengroepen. Professionals werkend met senioren worden toegerust om met de senioren op hun niveau recreatief te bewegen. Beweegpret 55+ aan Zet richt zich op de mogelijkheid om recreatief bewegen te integreren in de dagelijkse structuur van bijvoorbeeld zorgcentrum, verzorgingstehuis of vereniging. Daarmee levert Beweegpret 55+ aan Zet een bijdrage aan het stimuleren van recreatief bewegen en een actieve, gezonde leefstijl.

Om Beweegpret 55+ aan Zet in de praktijk uit te voeren krijgen de professionals een training. Deze training wordt verzorgd door een trainer Beweegpret 55+ aan Zet, die is opgeleid door Huis voor Beweging.

Probleembeschrijving

Het centrale probleem is:

Senioren 55+ bewegen te weinig Het absolute aantal ouderen neemt tot 2030 sterk toe. Onderzoek laat een beeld zien dat er per 1000 ouderen vooral meer gevallen te verwachten zijn van diabetes, hartziekten, astma en COPD (Nationaal kompas). Ouderen bewegen minder dan de gemiddelde bevolking. Ze besteden minder tijd aan wandelen, fietsen, sport en klussen dan de gemiddelde bevolking. Meer dan de helft (55%) van de Nederlandse senioren is inactief of niet voldoende lichamelijk actief volgens de Nederlandse Norm gezond bewegen; 5 dagen per week minimaal 30 minuten matig intensief bewegen (Tijd voor gezond gedrag, RIVM, 2002).

Het probleem dat bijdraagt aan probleem 1 is:
2. Het beweegaanbod voor senioren is weinig recreatief
Uit gesprekken en ervaringen uit het werkveld blijkt dat professionals die werken met senioren vaak vast zitten in een beweegaanbod dat vaak sportgericht is. Ook sportverenigingen blijven voor senioren het vaste sportaanbod aanbieden van de tak van sport van de vereniging. Er is weinig informatie over beweegactiviteiten die voor senioren worden aangeboden vanuit de hoek van plezier , samenspel en recreatie. Uit onderzoek komt naar voren hoe belangrijk het is om goed aan de sluiten bij de mogelijkheden en leefwereld van senioren. Het gaat onder meer om het rekening houden met fysieke mogelijkheden, maar ook om de sociale dimensie: plezier beleven aan het samen bewegen (Gruijter, 2013). Verder geldt er voor bewegende ouderen een aantal afknappers: als er teveel nadruk ligt op prestaties. Of als de mogelijkheid tot een praatje en bakje koffie achteraf ontbreekt (ioresearch.nl).

3: Te weinig kennis bij professionals over een aangepast en recreatief beweegaanbod
Binnen verenigingen, buurthuizen, seniorencentra en zorgcentra is er een gebrek aan deskundigheid van het kader op het gebied van recreatief beweegaanbod. Er ontbreekt een geschikt laagdrempelig sportaanbod voor uiteenlopende groepen senioren (Gruijter ,2013) Dit blijkt ook uit gesprekken met docenten van opleidingen en professionals in het werkveld. Aangegeven wordt dat recreatieve en niet sportgerichte beweegactiviteiten lastig zijn op te zetten en uit te voeren maar wel de activiteiten zijn waar senioren aan mee willen doen. Uit hetzelfde onderzoek blijkt ook dat de sportvrijwilligers hier wel ondersteuning bij nodig hebben (Gruijter,2013). Kennis en scholing over (preventief) bewegen is onvoldoende aanwezig (Wijhuizen G.J. 2011).

Spreiding
Beweeggedrag senioren

Op 1 januari 2010 telde Nederland ruim 2,5 miljoen ouderen (65 jaar en ouder); dat is 15% van de bevolking. Hun aantal zal sterk blijven toenemen: volgens de bevolkingsprognose van het cbs zijn er in 2020 3,4 miljoen 65-plussers van wie 0,8 miljoen 80-plussers. In 2050 zullen er 4,5 miljoen 65-plussers zijn, een kwart van de bevolking.

In 2000-2009 voldeed 53% van de 65+-ers aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Van de 55 tot 64 jarigen beweegt ongeveer 40% onvoldoende volgens deze Norm, van de groep 65-74 jarigen is dat bijna 44% en van de 75-plussers beweegt bijna 54 % onvoldoende. Het percentage ouderen dat aan de Fitnorm voldoet is relatief laag en in de periode 2000-2009 nauwelijks gestegen (van 9% naar 10%).

Professionals werkend met senioren

Er zijn 35 mbo sport-en beweegkaderopleidingen voor senioren en 6 HBO opleidingen (Wijdeveld, 2012).

Gevolgen

  1. Zonder plezier in bewegen wordt minder bewogen Beweging is belangrijk. Juist voor senioren, maar moet vooral leuk zijn! (www.nisb.nl). Bewegen verhoogt de kwaliteit van leven en het houdt je vitaal. Bewegen heeft voor senioren dan ook steeds meer een preventie functie, waarbij plezier in bewegen centraal staat (www.nijha.nl). Als plezier niet centraal staat en het bewegen een ‘moeten’ wordt, wordt de drempel om aan beweegactiviteiten deel te nemen steeds hoger.
  2. Zonder bewegen volgt eerder sociale isolatie Een gevolg van niet bewegen is het gemis aan gezelligheid met anderen en de sociale component. Meedoen met bewegen is een gezonde manier om een sociaal netwerk in stand te houden. Bewegen brengt senioren onder de mensen. Bewegen kan vaak in groepsverband. Dit combineert de lichamelijke voordelen met het vergroten of onderhouden van sociale contacten. Door te bewegen breiden senioren ook hun sociale netwerk uit en daarmee voorkomt bewegen eenzaamheidsgevoelens (pharos.nl).
  3. Zonder bewegen zijn senioren minder gezond en vitaal Door te bewegen blijven brein (het verstandelijke vermogen) en het geheugen in conditie. Naast lichamelijk effecten heeft bewegen ook invloed op het verouderingsproces van het geheugen. Door te bewegen blijven balans, mobiliteit (spierkracht en loopvermogen) en coördinatie op peil. Hierdoor kunnen valongelukken worden voorkomen (unieKBO.nl).
  4. Zonder bewegen gaan de processen van het ouder worden sneller Het menselijk lichaam ondergaat tal van veranderingen naarmate het ouder wordt. Vaak zijn de eerste tekenen van veroudering merkbaar in het bewegingsapparaat. Door te bewegen kunnen een aantal belangrijke verouderingsprocessen worden vertraagd waaronder: afname botdichtheid, afname spiermassa, afname conditie, afname lenigheid en afname chronische aandoeningen (unieKBO.nl).

Doelgroepen

De einddoelgroep wordt gevormd door senioren 55+ in Nederland. De interventie richt zich op de minder actieve en niet actieve senioren. De interventie is zo ingericht dat de activiteiten worden aangepast aan elk niveau.

Intermediaire doelgroep

‘Beweegpret, 55+ aan Zet’ kan ingezet worden door (toekomstig) professionals die werken met 55+ers die vanuit de werksetting een bijdrage willen leveren aan het stimuleren van bewegen met senioren, dit zijn:

  • activiteitenbegeleiders
  • buurtsportcoaches
  • combinatiefunctionarissen
  • welzijnswerkers
  • medewerkers van zorgcentra
  • medewerkers van sportverenigingen die een aanbod willen creëren voor senioren los van het bestaande technische activiteiten aanbod

*Met toekomstige professionals wordt bedoeld: de studenten binnen relevante opleidingen (zoals: Sociaal Pedagogische Hulpverlening, Sport en Bewegen en CIOS). De interventie Beweegpret 55+ aan Zet wordt ingebed binnen deze opleidingen om studenten te scholen zodat zij in het werkveld direct aan de slag kunnen met Beweegpret. In het werkblad wordt verder gebruik gemaakt van de term professionals.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Hoofddoel einddoelgroep senioren

  • Senioren bewegen meer met recreatieve beweegactiviteiten, waardoor het plezier in bewegen toeneemt.

Hoofddoel intermediaire doelgroep

  • Zorgcentra, professionals en organisaties werkend met senioren bieden meer recreatieve beweegactiviteiten voor senioren.
  • Het verhogen van de mogelijkheden tot recreatief bewegen bij senioren wordt bereikt door deskundigheidsbevordering op het gebied van bewegen bij professionals, zoals activiteitenbegeleiders, trainers, medewerkers van zorgcentra en welzijnswerkers.

Subdoel

Subdoelen einddoelgroep:

  • bevorderen actief beweeggedrag
  • ontmoeting en sociale cohesie 

Subdoel intermediaire doelgroep:

  • Professionals hebben meer kennis en vaardigheden om een recreatief beweegaanbod op te zetten.
  • Professionals hebben meer kennis en vaardigheden om een recreatief beweegaanbod uit te voeren.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Met Beweegpret 55+ aan Zet worden senioren uitgedaagd om te bewegen en het plezier te ervaren van bewegen. De werkwijze kan worden toegepast binnen organisaties waar senioren leven en recreëren, zoals verenigingen, buurthuizen, zorgcentra en seniorengroepen. Professionals werkend met senioren moeten toegerust zijn om met de senioren op hun niveau te bewegen.
Beweegpret 55+ aan Zet richt zich op de mogelijkheid om recreatief bewegen te integreren in de dagelijkse structuur van bijvoorbeeld zorgcentrum, verzorgingstehuis of vereniging. Daarmee levert Beweegpret 55+ aan Zet een bijdrage aan het stimuleren van bewegen en een actieve, gezonde leefstijl.
Om Beweegpret 55+ aan Zet in de praktijk uit te voeren krijgen de professionals een training. Deze training wordt verzorgd door een trainer Beweegpret 55+ aan Zet, die op zijn/haar beurt weer is opgeleid door Huis voor Beweging (door middel van een ‘Train de trainers cursus’, zie hiervoor 4. Opleiding en competenties).

Locaties en Uitvoering

Opleiding en competenties

Training Beweegpret 55+ aan Zet De interventie Beweegpret 55+ aan Zet wordt uitgevoerd door professionals in het werkveld zoals: activiteitenbegeleiders, zorgmedewerkers, medewerkers van buurthuizen en sportverenigingen.

Om Beweegpret 55+ aan Zet uit te voeren moet een training Beweegpret 55+ aan Zet worden gevolgd. Leid(st)er Beweegpret 55+ aan Zet is een gecertificeerde functie om op een deskundige manier begeleiding te geven aan beweegactiviteiten dan wel zelfstandig een aanbod te ontwerpen en aan te bieden. De training wordt afgesloten met een certificaat. De training is ontwikkeld voor professionals met minimaal niveau 3. Train de trainer Beweegpret 55+ aan Zet De training Beweegpret 55+ aan Zet wordt door opgeleide Beweegpret 55+ aan Zet trainers verzorgd. Voor de certificering tot Beweegpret 55+ aan Zet trainer is het volgen van een train-de-trainer Beweegpret 55+ aan Zet verplicht.

Aan het volgen van een Train-de-trainer traject zijn de volgende eisen verbonden:

  • Ervaring met het lesgeven / begeleiden van groepen volwassenen
  • Ervaring & affiniteit met sport en bewegen met senioren.

Deze voorwaarden worden door middel van een intake formulier getoetst. In de train de trainer wordt veel aandacht besteed aan de manier van overdracht van kennis en vaardigheden, trainersvaardigheden en coaching met betrekking tot Beweegpret.

In de train de trainer komen de volgende onderdelen aan bod:

  • leerstijlen
  • persoonlijke ontwikkeling als trainer-coach
  • trainersvaardigheden
  • coaching vaardigheden
  • het belang van bewegen voor senioren
  • de theorie van het uitleggen van beweegactiviteiten
  • leeftijd variaties
  • basis les- en leiding geven
  • mogelijkheden om bewegen te integreren in praktijksituaties

De train-de-trainer voor professionals omvat 5 dagdelen. In de train-de-trainer Beweegpret 55+ aan Zet worden professionals door Huis voor Beweging opgeleid tot gecertificeerd trainer. Gecertificeerde trainers kunnen de training Beweegpret 55+ aan Zet zelfstandig uitzetten binnen hun eigen organisatie of in het land. De train-de-trainer kan worden gevolgd door onder andere medewerkers van een zorgcentrum, vereniging, welzijnsorganisatie, opleidingsinstituut, sportservicepunt, provinciale sportraad of gemeente. De training is er in twee vormen: 1) bijscholing voor reeds werkende professionals 2) module in MBO opleiding sociaal pedagogisch werk & sport en Bewegen van ROC’s of CIOS.

Ondersteuning

Implementatie op de werkvloer

Professionals van zorgcentra, welzijn, vereniging of seniorengroepen die de training Beweegpret 55+ aan Zet hebben gevolgd implementeren het geleerde binnen de eigen lokale werksituatie op de volgende manieren:

  • Invoeren van structurele beweegmomenten
  • Invoeren van een goed beweegaanbod aangepast aan de verschillende mogelijkheden
  • Overdracht van kennis naar collega’s
  • Enthousiasmeren van senioren tot deelname aan de beweegactiviteiten Beweegpret 55+ aan Zet op de locaties is verschillend.

Elke organisatie voert Beweegpret 55+ aan Zet uit op de manier die bij hun locatie en praktijk aansluit binnen de kaders van de methodiek van de interventie. Dit kan zijn elke dag een half uur Beweegpret 55+ aan Zet activiteiten of het integreren van Beweegpret 55+ aan Zet activiteiten gedurende de hele dag op momenten dat het kan. Op deze manier geeft ieder Beweegpret 55+ aan Zet binnen de methodiek van de interventie een eigen invulling. Dit maakt Beweegpret 55+ aan Zet bij uitstek een interventie waar professionals mee aan het werk kunnen in de eigen praktijk en met de eigen visie op hun pedagogisch beleid.

Hoewel Beweegpret 55+ aan Zet op verschillende manieren kan worden geïmplementeerd verandert dit de inhoud van de interventie niet waardoor de kwaliteit van de interventie kan worden gewaarborgd.

Implementatie bij intermediair: Elke organisatie als zorgcentra, buurthuis, vereniging of seniorengroep kiest zijn eigen manier van implementeren van de interventie. De interventie biedt verschillende mogelijkheden zoals integreren binnen het curriculum van de opleiding, aanbieden van een training binnen de eigen organisatie of aanbieden van de training als open inschrijving. In de train-de-trainer worden al deze mogelijkheden besproken met de opgeleide docenten. Aangezien Beweegpret 55+ aan Zet is opgezet in afgeronde thema’s kunnen de opgeleide docenten de interventie zelf vorm geven met de handvatten die ze hebben gekregen. Hierdoor kan de interventie afgestemd worden op de behoefte van de deelnemers.

Implementatie landelijk: De landelijke implementatie van Beweegpret 55+aan Zet wordt door Huis voor Beweging uitgevoerd. Huis voor Beweging zal de komende jaren Beweegpret 55+ aan Zet ondersteunen, faciliteren en doorontwikkelen. De landelijke train-de-trainer wordt uitgevoerd door de docenten van Huis voor Beweging.

De train-de-trainer wordt landelijk bekend gemaakt via de website van Huis voor Beweging, advertenties en mailingen. Via de website van Huis voor Beweging wordt het mogelijk dat opgeleide trainers hun training kunnen agenderen.

Materialen

  • Website: www.huisvoorbeweging.nl/bewegen-stimuleren/beweegpret-55-aan-zet/over-beweegpret-55-aan-zet/
  • Advisering en ondersteuning Huis voor Beweging ondersteunt en adviseert organisaties bij het ontwikkelen van beleid rondom bewegen met senioren.
  • Handreiking ‘Beweegpret 55+ aan Zet* met alle activiteiten / beweegaanbod (deze wordt verstrekt na het volgen van een training Beweegpret 55+ aan Zet). 

*De handreiking Beweegpret 55+ aan Zet zoals bijgevoegd bij het werkblad wordt in 2015 opnieuw gedrukt. Door de overname van bestaande interventies van Het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen in 2013 is de voorraad handreikingen overgenomen. Bij de volgende druk zullen de logo’s, naam en contactgegevens worden aangepast. 

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)