Terug naar overzicht

Eetplezier en Beweegkriebels ouderworkshop

Eetplezier & Beweegkriebels (E&B) is een 2 uur durende workshop voor ouders van kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar over eten, bewegen en opvoeding. Doel van de workshop is om ouders inzicht te geven in de rol van voorbeeldgedrag en opvoeding, en hen te stimuleren om vaker opvoedstrategieën en opvoedpraktijken (op het gebied van eten en bewegen) toe te passen die een gezonde leefstijl bij hun kind(eren) bevorderen. Dit wordt gedaan door ouders handreikingen te geven op het gebied van eten en bewegen die helpen hun kind(eren) een gezonde leefstijl eigen te laten maken. Aan de hand van 6 verschillende thema’s leren ouders wat de invloed van hun eigen eet- en beweeggedrag is op hun kinderen en krijgen zij tips en uitleg hoe zij om kunnen gaan met moeilijke opvoedsituaties.

Probleembeschrijving

Kinderen ontwikkelen in de eerste levensjaren gewoonten die de onder andere de basis vormen voor hun toekomstig eet- en beweeggedrag. Ouders spelen een belangrijke rol in het vormen en aanleren van die gewoonten en een gezonde leefstijl. Een gezonde leefstijl is echter geen vanzelfsprekendheid voor veel kinderen: Kinderen hebben op steeds jongere leeftijd al overgewicht. Matig en ernstig overgewicht worden vooral veroorzaakt door de combinatie van een te energierijke voeding met te weinig lichamelijke activiteit (hierdoor raakt de energiebalans verstoord) (RIVM, 2004). In de leeftijd van 4-11 jaar heeft 13,1% overgewicht, 3,3% daarvan heeft obesitas (RIVM, 2014-2017). Uit recente cijfers blijkt bovendien dat ongeveer de helt van de kinderen in de leeftijd van 4- 11 jaar niet voldoet aan de Beweegrichtlijnen (RIVM, 2014-2017). Overgewicht op kinderleeftijd is een voorspeller voor overgewicht op latere leeftijd (e.g., Singh et al., 2008; Whitaker et al., 1997; Wright et al., 2010). Tussen 2-6 jaar blijkt de vroegste en meest kritieke groeiperiode te zijn voor overgewicht op volwassen leeftijd (De Kroon et al., 2010). (Ernstig) overgewicht kan leiden tot verschillende ziekten en aandoeningen (Visscher et al., 2010). Het risico neemt toe naarmate de BMI (Body Mass Index) en/of buikomvang toeneemt (Visscher et al., 2010). Preventie van overgewicht op jonge leeftijd is dan ook noodzakelijk. Omdat jonge kinderen met betrekking tot voeding en beweging voornamelijk afhankelijk zijn van hun ouders, is het belangrijk om daarbij in eerste instantie te richten op ouders. Weinig ouders zijn zich echter bewust dat zij, van jongs af aan, juist de sleutel zijn in het gezond laten leven en het voorkomen van overgewicht bij hun kinderen, bijvoorbeeld door geven van het gezonde voorbeeld. Ook eenvoudige opvoedingsprincipes kunnen hen daarbij helpen en gunstig zijn voor het behoud van een gezond gewicht van kinderen van 0 tot 4 jaar.

Doelgroepen

E&B richt zich op ouders en verzorgers van kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar. Deze ouders bereiken wij vooral via kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en voorscholen. Ongeveer 2/3 van de kinderen maken gebruik van deze vorm van kinderopvang. In 2018 woonden er ongeveer 882.000 kinderen in de leeftijd van 0-5 jaar (NJI, 2018). Uitgaande van 2/3 deel van deze groep gaat het dus om ouders/verzorgers van een kleine 600.000 kinderen. Het is uiteindelijk afhankelijk van aanbod en deelname van de workshop hoeveel ouders daadwerkelijk deelnemen.

Intermediaire doelgroep

De workshop wordt uitgevoerd door pedagogisch medewerkers werkzaam bij peuterspeelzalen, kinderdagverblijven en voorscholen. Ook (JGZ)-professionals, kinderdiëtisten, gewichtsconsulenten en beweegcoaches die werken met (de ouders/verzorgers van) jonge kinderen kunnen de workshop geven.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Na afloop van de workshop is het inzicht van ouders in de rol van (hun) voorbeeldgedrag als onderdeel van de opvoeding rond gezond eet- en beweeggedrag van hun kind(eren) toegenomen. Ook gebruiken zij vaker dan voor de workshop opvoedpraktijken (op gebied van eten en bewegen) die gezond eet- en beweeggedrag van hun kind(eren) bevorderen. Dit met het uiteindelijke doel bij te dragen aan de preventie van overgewicht bij jonge kinderen.

Subdoel

  1. Ouders/verzorgers hebben na het volgen van de workshop meer inzicht in de invloed van hun eigen gedrag (op het gebied van eten en bewegen) op dat van hun kind(eren).
  2. Ouders/verzorgers hebben na het volgen van de workshop meer kennis over het toepassen van opvoedstrategieën (op het gebied van eten en bewegen) die bevorderen dat hun kind(eren) een gezonde leefstijl eigen maken.
  3. Ouders/verzorgers hebben na het volgen van de workshop een grotere eigen effectiviteit met betrekking tot het toepassen van opvoedstrategieën die bevorderlijk zijn voor gezond eet- en beweeggedrag bij hun kind(eren).

Deze subdoelen worden in de 6 thema’s verder uitgewerkt. Zie daarvoor ‘aan te pakken factoren’.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

E&B is een éénmalige workshop van 2 uur die wordt uitgevoerd door een workshopleider. Per workshop kunnen maximaal 20 ouders deelnemen. De workshopleider maakt hierbij gebruik van de handleiding en een USB-stick met filmpjes van (bekende) opvoedsituaties rondom eten en bewegen. In de handleiding staat exact beschreven wat er nodig is voor het geven van de workshop E&B. De handleiding is ingedeeld in:

1. De voorbereiding (praktische zaken: bekend raken met de inhoud, uitnodigen ouders, voorbeeldprogramma, tips voor begeleiders)

2. De workshop (inhoud aan de hand van 6 thema’s, inclusief oefeningen)

3. Afsluiting (evaluatie met workshopdeelnemers).

De kinderopvang is een setting waarbinnen de workshop E&B meer aandacht krijgt dan voorheen. De workshop wordt namelijk via het programma Gezonde Kinderopvang actief onder de aandacht gebracht van coaches Gezonde Kinderopvang en pedagogisch medewerkers om in te zetten richting ouders, als onderdeel van de integrale aanpak rond gezonde leefstijl binnen de betreffende kinderopvangorganisatie. Vanuit Gezonde Kinderopvang komen ouders op meer vlakken in aanraking met (extra) aandacht voor gezonde leefstijl binnen de kinderopvang van hun kind(eren).

De exacte inhoud van deze onderdelen wordt hieronder verder beschreven.

Locaties en Uitvoering

De workshop kan worden gegeven op de kinderopvang, peuterspeelzaal of voorschool en bij het consultatiebureau of in een bibliotheek, buurthuis of wijkgebouw. Er is een afgesloten ruimte nodig waar de groep kan zitten maar waar ook de ruimte is om rond te lopen in verband met bepaalde beweegspellen.

Ondersteuning

Tijdens de tweedaagse Train de Trainer opleiding worden stafmedewerkers tot Coach Gezonde Kinderopvang opgeleid. Al deze coaches krijgen een uitleg over de workshop en ontvangen tevens het totale pakket waarmee zij zelf de workshop kunnen gaan geven.

Materialen

Materialen voor werving

  • Flyers (100 stuks, maken deel uit van E&B-pakket), ook kosteloos te nabestellen

  • Posters (3 stuks, maken deel uit van E&B-pakket), ook kosteloos te nabestellen

  • Op de site van het Voedingscentrum zijn de volgende documenten te downloaden:

    • Voorbeeld van een persbericht,

    • Voorbeeldbrief naar ouders (lang)

    • Voorbeeld van een nieuwsbericht (kort).

Materialen voor uitvoering

  • Handleiding met uitgebreide uitleg over de workshop en achtergrondinformatie over eten, bewegen en opvoedstijlen (maken deel uit van E&B-pakket)

  • USB-stick met de filmpjes* en uitleg van kinderpsycholoog Tischa Neve (maakt deel uit van E&B-pakket). Op de site van het Voedingscentrum zijn de volgende documenten te downloaden:

    • PowerPointpresentatie om te gebruiken tijdens de workshop (facultatief)

    • Samenvatting om na de workshop mee te geven aan deelnemende ouders (facultatief).

* De filmpjes zijn niet op YouTube te zien of elders te downloaden. Dit kan het Voedingscentrum ook niet doen omdat ze de rechten voor de filmpjes niet heeft.

Oordeel commissie

De interventie wordt door de commissie voor de tweede keer erkend als Goed onderbouwd. De commissie vindt Eetplezier en Beweegkriebels Ouderworkshop een waardevolle workshop vanwege de focus op het bevorderen van leefstijl bij jonge kinderen en vanwege de positieve insteek. De onderbouwing is duidelijk.

Uitvoerbaarheid

De workshop heeft een leuke spelvorm en een duidelijk handboek.

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)