Terug naar overzicht

Futsal Chabbab

Doelgroep Futsal Chabbab
De doelgroep van de interventie Futsal Chabbab bestaat uit jongens en meisjes tussen de 9 en 16 jaar oud, die wonen in aandachtwijken waar de schooluitval hoog is en er veel overlast op straat wordt ervaren. De interventie richt op jongeren die doorgaans in de ‘straatcultuur’ betrokken zijn of zich daar (op latere leeftijd) toe aangetrokken voelen. Jongeren die niet tot de doelgroep behoren maar wel mee willen doen, zijn welkom.

Doel van Futsal Chabbab

  1. Schooluitval is teruggedrongen waardoor de kansen van jongeren zijn vergroot.
  2. De door de jongeren veroorzaakte overlast op straat is teruggedrongen en/of wordt voorkomen. 

Aanpak
Futsal Chabbab is een interventie die door middel van spel (zaalvoetbal) en coaching jongeren bereikt die vaak op straat te vinden zijn. In deze interventie bouwt de trainer/coach een vertrouwensrelatie met de jongeren om hen vervolgens op hun gedrag te kunnen coachen. Voetbaltraining is het middel om de jongeren te bereiken en te motiveren.

De aanpak van Futsal Chabbab is integraal: de interventie verbindt de leefgebieden van jongeren (gezin, school én wijk) met elkaar. De trainer is de spil in een netwerk rond de jongeren waarin ze gekend worden en hun gedrag (h)erkend wordt. Jongeren worden in en buiten de sportzaal op hun gedrag gecoacht en leren vaardigheden die ook buiten de sport van pas komen.

Uitvoerende organisaties

Aan het type organisatie worden geen specifieke eisen gesteld. Futsal Chabbab is tot nu toe in twee soorten organisaties uitgevoerd: als zelfstandig sociaal ondernemer met vrijwilligers, ondersteund door een stichting die fondsen werft en door speciaal daarvoor opgeleide jongerenwerkers van een welzijnsorganisatie in samenwerking met een Sportservicepunt. 

Onderzoek
Er zijn verschillende onderzoeken naar praktijkervaringen gedaan (Sleegers, 2013; Van der Ven 2009; Sen, Sen & Zorlu, 2012; Demir, 2012b). Mentoren en docenten geven aan dat het gedrag van de jongeren met huiswerkbegeleiding op school verbetert. Ook andere partners in de wijken waar Futsal Chabbab actief is, bevestigen dat de korte lijnen met de trainer/coach ertoe leiden dat jongeren beter aanspreekbaar zijn op houding en gedrag en dat overlast gevend gedrag afneemt. Jongeren geven aan dat zij worden aangetrokken door de voetbaltraining. Minder enthousiast zijn ze over de huiswerkbegeleiding − ook al zien ze er wel het nut van in − en over de coaching op hun gedrag. Dit wordt ondersteund door de observatie dat de wijze waarop jongeren voor huiswerkbegeleiding gemotiveerd worden, beter kan. Wat jongeren als positief ervaren zijn vooral de waardering, het vertrouwen en de individuele ondersteuning. Daarnaast geven zij aan het belangrijk te vinden zelf een aantal dingen te kunnen bepalen, een bepaalde mate van autonomie te hebben.

Probleembeschrijving

Probleem
Saïd Achouitar, de grondlegger van Futsal Chabbab, zag hoe in zijn wijk, Heseveld in Nijmegen, de vriendjes van zijn jongere broertje zich verveelden en overlast veroorzaakten. Hij zag hoe zijn vrienden van toen, en ook de vrienden van zijn oudere broer, zichzelf in de problemen werkten. Als hij de kans krijgt om met deze jongeren in zijn eigen wijk een balletje te trappen, krijgt hij een plek in hun leven en ziet hij de mogelijkheid om dieper met hen te gaan. Hij krijgt de kans om met deze jongeren aan hun schoolcarrière te werken, zodat zij een betere toekomst krijgen.

Jongerenoverlast
In verschillende steden en (aandacht)wijken in Nederland is nog steeds sprake van leefbaarheidsproblemen. Eén van de zaken die de leefbaarheid onder druk zetten is overlast, vaak veroorzaakt door jongeren. De meest genoemde gedragingen zijn: geluidsoverlast, het lastigvallen van mensen op straat, vervuiling, het vernielen en beschadigen van auto’s en tuinen, drugsoverlast, agressie en gebrek aan aanspreekbaarheid. (Leidelmeijer, Bogaerts & Roet, 2010; Noorda & Veenbaas, 2006). De fysieke omgeving is hierop van invloed: overlast komt vooral voor in wijken met veel hoogbouw en gebieden met een slecht onderhouden openbare ruimte en veel leegstand. Verder blijkt dat hoe minder contact bewoners met elkaar hebben, hoe meer jongerenoverlast er is. Ook de sociaaleconomische positie van de bewoners is van invloed. Jongerenoverlast komt het vaakst voor in gebieden met hogere concentraties werklozen en bewoners met een niet-Nederlandse achtergrond.

Schooluitval
Voortijdige schooluitval leidt ertoe dat jongeren zonder startkwalificatie de school verlaten en zich op de arbeidsmarkt moeilijk kunnen handhaven. De uitval is het grootst onder jongens en onder leerlingen uit eenoudergezinnen en lage inkomensgroepen. Op het niveau van wijken blijkt de uitval van leerlingen uit achterstandswijken (met veel arme gezinnen, gezinnen zonder inkomsten uit betaalde arbeid, en met een hoog percentage etnische minderheden) twee keer zo hoog te zijn als die van leerlingen en deelnemers uit andere wijken (Herweijer, 2008). Schoolverzuim is een duidelijke indicator voor schooluitval. Maar ook verslechterde cijfers, concentratieproblemen, agressief gedrag en anderszins opvallend gedrag kunnen indicaties zijn. (Berkeley & Van Uden, 2009).

Verleidingen
Een goed bestaan opbouwen is voor veel jongeren wel een belangrijk doel. Twee gebieden waar ‘snel’ geld te verdienen valt zonder diploma’s, spreken vooral Marokkaans-Nederlandse jongeren erg aan: muziek (rap en hip-hop) en sport (voetbal en vechtsport). Rap en (straat)voetbal zijn sterk verbonden met de straatcultuur, waar de jongeren met (kleine) criminaliteit in aanraking kunnen komen. Jongeren voor wie presteren op school een frustratie is, vinden op straat sneller aansluiting met criminele groepen. Ze zien andere jongeren die zich door criminele activiteiten (zonder diploma) toch de middelen kunnen verschaffen om aanzien te verwerven binnen de straatcultuur. De drempel om te stoppen met school en voor een crimineel pad te kiezen wordt dan steeds lager.*

* Geparafraseerde gegevens uit een interview van R. Sleegers met Paolo de Mas, Marokkodeskundige van Nicis Institute, 2013.

Spreiding
Overlastproblematiek concentreert zich in aandachtwijken van grotere steden. Er wordt substantieel meer jongerenoverlast ervaren als het aandeel bewoners van niet-Nederlandse herkomst in een buurt de 5 tot 10% overschrijdt en er ontstaat nog weer meer jongerenoverlast als het aandeel jongeren rond de 30% uitkomt. Uit de cijfers blijkt dat ervaren overlast al jaren stabiel is. Van de bewoners ervaart 7 tot 8 % vaak overlast van jongeren, 22% ervaart dit soms (Leidelmeijer et al., 2010).

In de gemeente Nijmegen, waar de interventie is ontwikkeld, geeft 13% van de bewoners aan dat overlast van groepen jongeren vaak voorkomt in de buurt (http://nijmegen.buurtmonitor.nl/ geraadpleegd op 5-12-2013). In de beeldvorming, maar ook in de criminaliteitscijfers wordt jongerenoverlast sterk geassocieerd met jongeren met een niet-Nederlandse herkomst. Bij overlastgerelateerde delicten waar jongeren van worden verdacht, gaat het in ruim de helft van de gevallen om een jongere van Nederlandse herkomst (54%). In ruim een derde van de gevallen (34%) betreft het een jongere met een niet-westers allochtone achtergrond. Dat is ruim twee keer zoveel als het aandeel niet-westers allochtone jongeren in Nederland (16%).

Schooluitval vindt meer plaats in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) dan in het voortgezet onderwijs (vo). Het landelijke percentage schooluitval uit het vo/mbo van jongeren tussen de 12 en 23 jaar is voor het schooljaar 2011-2012 2,8 %. Op het mbo is dat voor hetzelfde jaar 6,9%. In de gemeente Nijmegen liggen de percentages hoger: 3,9% in dezelfde periode voor vo/mbo. Op mboniveau is het percentage voortijdig schoolverlaters in de gemeente Nijmegen 12,5 % (voorlopige cijfers, http://www.vsvverkenner.nl/gemeente/0268/nijmegen geraadpleegd op 5-12-2013).

Doelgroepen

De doelgroep van Futsal Chabbab bestaat uit jongens en meisjes tussen de 9 en 16 jaar oud in aandachtwijken waar de schooluitval hoog is en er veel overlast op straat wordt ervaren. De interventie richt op jongeren die doorgaans in de ‘straatcultuur’ betrokken zijn of zich daar (op latere leeftijd) toe aangetrokken voelen. Jongeren die niet tot de doelgroep behoren maar wel willen meedoen, zijn welkom.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

De hoofddoelen van Futsal Chabbab zijn:

  1. Schooluitval is teruggedrongen, waardoor kansen van jongeren vergroot worden.
  2. De door de jongeren veroorzaakte overlast op straat is teruggedrongen en/of wordt voorkomen.

Subdoel

Hoofddoel 1: Schooluitval is teruggedrongen.
Subdoelen:

  • De deelnemende jongeren halen gemiddeld hogere cijfers
  • Onvoldoendes worden binnen één of twee periodes opgehaald
  • De deelnemende jongeren halen vaker hun diploma, startkwalificatie
  • Jongeren ervaren dat zij iets kunnen bereiken.

Hoofddoel 2: De door de jongeren veroorzaakte overlast op straat is teruggedrongen en/of wordt voorkomen.
Subdoelen:

  • Jongeren hebben een respectvollere houding op school, naar hun leerkrachten
  • Jongeren hebben een respectvollere houding op straat, naar wijkagenten en straatcoaches
  • Jongeren zijn beter aanspreekbaar op hun gedrag
  • Jongeren hebben meer zelfbeheersing
  • Deelnemende jongeren plegen minder (kleine) criminaliteit in de wijk
  • Er is minder vandalisme in de wijk door deelnemende jongeren
  • Buurtbewoners ervaren minder last van hanggedrag van deelnemende jongeren
  • Buurtbewoners denken positiever over de jongeren uit de wijk.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Futsal Chabbab bestaat uit een combinatie van coaching, voetbaltrainingen en huiswerkbegeleiding. Deelname van de jongeren is vrijwillig. De interventie loopt gedurende een schooljaar en wordt in vier fasen onderverdeeld: werving, kennismaking, uitvoering en afsluiting. 

Coaching vindt gedurende het hele jaar plaats, zowel binnen als buiten de sportzaal, in groeps- en individuele gesprekken. De voetbaltrainingen worden in cycli van zes weken gegeven en hebben allemaal dezelfde opzet. Naast voetbaltechnische aspecten is er ruim aandacht voor pedagogische ondersteuning van de jongeren. Huiswerkbegeleiding vindt twee keer in de week plaats op locatie in de wijk en duurt een uur. Het is een verplicht onderdeel voor deelnemende jongeren die slechte cijfers hebben.
Kernwaarden in de aanpak zijn sportplezier, discipline en zelfvertrouwen.
Aan de interventie gaat een implementatiefase vooraf waarin de integrale aanpak wordt voorbereid.

Locaties en Uitvoering

Aan het type organisatie worden geen specifieke eisen gesteld. Futsal Chabbab is tot nu toe in twee soorten organisaties uitgevoerd. Het project is gestart als individueel burgerinitiatief in Nijmegen. Inmiddels opereert Futsal Chabbab als zelfstandig sociaal ondernemer met vrijwilligers, ondersteund door een stichting die fondsen werft. In Ede wordt Futsal Chabbab uitgevoerd door speciaal daarvoor opgeleide jongerenwerkers van welzijnsorganisatie Welstede in samenwerking met Sportservice Ede en draait onder de naam MovIn Ede.

Ondersteuning

Implementatie vindt plaats volgens het plan van aanpak dat wordt opgesteld bij aanvang van het project. In dit plan van aanpak staat welke contacten gelegd moeten worden en welke werkafspraken gemaakt worden met gemeente, scholen, jongerenwerk, politie, et cetera. Het plan omvat ook het zoeken naar de locaties voor trainingen en huiswerkbegeleiding, het werven van de trainers/coaches en huiswerkbegeleiders, welke trainingen worden aangeboden en natuurlijk ook hoe de jongeren geworven zullen worden.

Nieuwe uitvoerders kunnen kiezen uit drie pakketten:
Pakket 1: Handboek en handleidingen
De uitvoerder maakt gebruik van het handboek en de twee handleidingen over het voetbaltechnische en het pedagogische coachingsdeel van de methode. Deze zijn bij Futsal Chabbab te bestellen.

Pakket 2: Opstart en ‘coaching on the job’
Futsal Chabbab helpt met het organiseren van de opstart, leidt zelf aangedragen trainers (bijvoorbeeld jongerenwerkers) op en blijft hen gedurende een afgesproken periode on the job coachen.

Pakket 3: Implementatie van A tot Z
Futsal Chabbab Nijmegen regelt de selectie van trainers, opstart en uitrol en alle randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn.

Materialen

Handboek Futsal Chabbab.
Verbindende jongeren-wijkaanpak. Methode Saïd. Het handboek beschrijft hoe de interventie is ontstaan, ontwikkeld en onderbouwd. Het bevat een overzicht van de aanpak in fasen, de pedagogische aanpak en de opzet van de trainingen. Het handboek is op te vragen bij Futsal Chabbab.

Voetbaltechnische handleiding.

Deze handleiding is op te vragen bij Futsal Chabbab. Er staat in hoe de trainingen zijn opgebouwd en welke technische aspecten aan de orde komen. De trainingen zijn opgebouwd in cycli van zes weken.

Pedagogisch verantwoorde huiswerkbegeleiding, dat doe je zo, geschreven door Ezgi Demir (2012).

Deze handleiding bevat richtlijnen voor de communicatie met de jongeren tijdens de huiswerkbegeleiding en voor de samenwerking met de trainers.

De trainingsmodule Tools voor de coach, gebaseerd op het onderzoek Coachend opvoeden van Sen (2012).

Een introductiefilm over Futsal Chabbab: http://www.youtube.com/watch?v=ZKbi9n_7wz0.

Brochure Scoren doe je samen (Futsal Chabbab, 2010).

Hierin worden de diverse activiteiten van Futsal Chabbab geschetst.

Onbevoegd Gezag, een documentaire in acht delen van de NTR.

Hierin staan informele, onbevoegde gezagsdragers centraal. Saïd Achouitar, de grondlegger van Futsal Chabbab is hoofdpersoon in een van de delen. http://www.ntr.nl/player?id=NPS_1219765&ssid=10567
http://www.futsalchabbab.com.

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)