Terug naar overzicht

Judo op school

Judo op school

Judo op school is een lessenreeks voor, bij de Judo Bond Nederland (JBN) aangesloten, judo-, jiujitsu- en aikidoaanbieders. De basis voor Judo op school is een lessenreeks van zes lessen, één keer per week gegeven tijdens schooltijd aan leerlingen binnen het basisonderwijs. Judo op school heeft als doel basisschoolleerlingen judo, jiujitsu en/of aikido (hierna te benoemen als: judo) te laten ervaren en hen enthousiast te maken voor de judosport zodat zij doorstromen naar de lokale aanbieder en zo structureel blijven bewegen.

Probleembeschrijving

Judo op school is ontwikkeld in het kader van het programma “Meedoen alle jeugd door sport” 2006-2010 (hierna ‘Meedoen’). De sportbonden en –verenigingen die hebben deelgenomen aan ‘Meedoen’ hebben een grote ledengroei, terwijl andere sportbonden een gelijk blijvende of licht dalende ontwikkeling laten zien (Hoekman e.a., 2011).

Judo en sociale competenties

Judo biedt veel mogelijkheden om de sociale competenties van kinderen te verbeteren, door de volgende kenmerken van judo: het individuele karakter, het noodgedwongen samenwerken en het fysieke element. Judo bevat veel stoei-elementen die door judoleraren positief worden beschreven. De toevoeging van het judopak neemt een drempel weg in het directe fysieke contact waardoor kinderen zich veiliger voelen om elkaar aan te raken (van Belzen, 2003).

Onderwijs

Kinderen en jongeren bewegen niet voldoende met oog op hun gezondheid en het voorkomen van overgewicht. Het bewegingsonderwijs zet nog onvoldoende aan tot een actieve leefstijl (Stegeman, 2007). Dit geldt zowel voor het primair als het voortgezet onderwijs. Kustermans (2012) concludeert dat er steeds meer maatschappelijke aandacht is voor gezond bewegen op school en de link met sport. Scholen zijn echter over het algemeen nog weinig enthousiast om in bewegingsonderwijs te investeren. Onderzoek van Mulier Instituut (Reijgersberg e.a., 2013) toont drie belemmeringen om meer te investeren in bewegingsonderwijs: financiën, accommodaties en kader.

Vanuit de sport kan hier op worden ingehaakt, door het aanbieden van sportlessen aanvullend op de bestaande gymlessen. Judo leent zich hier bij uitstek voor. Stoeien hoort bij de natuurlijke bewegings- en exploratiedrang van het jonge kind en sluit aan bij de kinderlijke bewegingswereld (Lotens, 2004). Op veel scholen is het nut van de integratie van stoeien en speljudo reeds bewezen en wordt jaarlijks door de lokale judoclub een lessenreeks (spel)judo aangeboden.

Judo op school

Nederland telt ruim 725 judoclubs aangesloten bij de JBN. Hiervan zijn er 200 in beeld als schoolactieve verenigingen, die structureel samenwerken met het lokale onderwijs. Helaas heeft de JBN geen exacte cijfers over het totale bereik. In de jaarlijkse clubenquête wordt wel gevraagd of er een lokale samenwerking is met het onderwijs.

De samenwerking van judoclubs met het onderwijs biedt een goede kans op ledenwerving voor de judoclubs. Cijfers uit eerdere projecten tonen een gemiddelde doorstroom van 5% vanuit de kennismakingslessen op school, naar lidmaatschap bij de vereniging. Jonge kinderen zijn nog zeer ontvankelijk voor nieuwe dingen en hebben vaak hun definitieve (sport)keuze nog niet gemaakt, in tegenstelling tot leerlingen in het voortgezet onderwijs.

Doelgroepen

De einddoelgroep van Judo op school is te beschrijven als: ‘Basisschoolleerlingen in de leeftijd van vier tot twaalf jaar’

Met de koppeling naar alle groepen binnen het basisonderwijs en het verplichte karakter van de (vervanging van de) reguliere gymlessen heeft Judo op school 100% bereik. De samenstelling van de lesgroepen van Judo op school is direct gekoppeld aan de samenstelling van de reguliere lesgroepen.

Judo op school is initieel ontwikkeld voor het basisonderwijs. De ervaringen vanuit de vele schoolsportprojecten leert dat dezelfde methode toepasbaar is binnen andere onderwijsvormen zoals:

  • Speciaal basis- en voortgezet onderwijs;
  • Praktijkonderwijs;
  • Voortgezet onderwijs;
  • MBO instellingen.

Intermediaire doelgroep

Judoleraren en judoclubs zijn de intermediaire doelgroep, de uitvoerende instantie of personen. Zij werken in de organisatie van het Judo op school veel samen met lokale organisaties en overheden om de (verschillende) onderwijsinstellingen en de einddoelgroep te bereiken. Enkele voorbeelden met wie de lokale clubs en judoleraren samenwerken:

  • Gemeenten: wervende functie: via de combinatiefunctionaris of buurtsportcoach worden verbindingen gelegd met het lokale onderwijs.
  • Provinciale sportraden: wervende functie: zij leggen verbindingen met de lokale overheden en/of onderwijsinstellingen;
  • (vak)Docenten in primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.
  • (vak)Docenten in speciaal basis- en voortgezet onderwijs.
  • Schooljudo.nl: organisator, coördinator en uitvoerder.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

5-7 % van de basisschoolleerlingen die hebben deelgenomen aan Judo op school, blijft de judosport structureel beoefenen en wordt lid van de judoclub.

Subdoel

Doelen op het niveau van de eindgebruiker

  • Kinderen die hebben deelgenomen aan Judo op school denken positiever over judo, dan voor deelname aan de kennismakingslessen.
  • Kinderen die hebben deelgenomen aan Judo op school hebben hun sociale competenties verbeterd.

Doelen JBN clubs

  • Meer schoolactieve judoverenigingen die Judo op school uitvoeren.
  • Elke schoolactieve club voert jaarlijks minimaal één Judo op school project per basisschool uit.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

In de basis bestaat Judo op school uit eenmaal per week een uur judoles gedurende een periode van zes weken. Een les is gelijk aan de reguliere gymles, waarmee rekening moet worden gehouden met een extra verkleedtijd (om de judopakken aan en uit te doen) van ongeveer tien minuten. Wanneer de deelnemer een vervolg geeft aan het judo bij de club, mag deze gebruik maken van minimaal twee gratis lessen. Deze lessen passen binnen het reguliere aanbod van de club.

Judo op school bestaat uit de volgende fasen:

Fase 1: Voorbereiden- organiseren- coördineren (4 weken)

Fase 2: Kennismaken op school (6 weken)

Fase 3: Kennismaken op de club (3 weken)

Fase 4: Structureel vervolg bij de club

Locaties en Uitvoering

Locatie:

De interventie wordt uitgevoerd op school (fase 2) en in de vervolgfase (fase 3) op de club.

Type organisatie:

Judoleraren en judoclubs zijn de uitvoerende instantie of personen. Zij werken in de organisatie van het Judo op school veel samen met lokale organisaties en overheden om de (verschillende) onderwijsinstellingen en de einddoelgroep te bereiken. Voorbeelden van samenwerkingspartners zijn:

  • Gemeenten: wervende functie: via de combinatiefunctionaris of buurtsportcoach worden verbindingen gelegd met het lokale onderwijs;
  • provinciale sportraden: wervende functie: zij leggen verbindingen met de lokale overheden en/of onderwijsinstellingen;
  • (vak)docenten in primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs;
  • (vak)docenten in speciaal basis- en voortgezet onderwijs;
  • Schooljudo.nl: organisator, coördinator en uitvoerder.

Ondersteuning

De JBN heeft readers opgesteld gericht op Judo op school voor de verschillende betrokken partijen. De reader voor het onderwijs richt zicht vooral op informatievoorziening. Voor judoclubs richt de reader zich meer op de belangrijkste kenmerken van de verschillende onderwijsvormen. Tot slot heeft de JBN ook een lesmap ontwikkeld ‘Kennismaken met judo’ voor het primair onderwijs. Deze map bestaat uit 2 delen. Het eerste deel richt zich op de introductie van stoeivormen in het reguliere bewegingsonderwijs. Het tweede deel bestaat uit 3 lessen die door de judoclub kan worden gegeven op school ter introductie van judo.

JBN verenigingsadvies ondersteunt de aangesloten clubs en docenten bij de organisatie en implementatie van Judo op school door lokale en regionale netwerken te verbinden en clubs bij te staan door opgedane kennis en ervaring uit andere lokale Judo op school projecten uit te wisselen. Concrete voorbeelden zijn de onderlinge rol/taakverdeling, de wijze waarop de lessen georganiseerd worden bij de school of een cofinancieringsmodel waar meerdere partijen in participeren (onderwijs, gemeente, club). Naast ondersteuning in kennis en ervaring, biedt de JBN de mogelijkheid tot het uitlenen van materialen. Door het hele land staan JBN aanhangwagens met judopakken en judomatten.

Materialen

  • Handleiding
  • Projectbeschrijving
  • Dvd/Video
  • Marketing materialen (flyers, posters, etc.)
  • Les-/cursusmateriaal
  • Website www.jbn.nl
  • Procesevaluatie
  • Deelnemers tevredenheidonderzoek
  • Effectevaluatie
  • Inzicht in kosten
  • Onderzoek NIVEL

Belangrijke documenten

Printen