Terug naar overzicht

Kennismaken met de zwemsport

Laat kinderen ervaren hoe leuk zwemmen is met SwimSTAR
Veel kinderen hebben na zwemles geen beeld van zwemmen als sport. Schoolzwemmen vindt in steeds minder gemeenten plaats. Kinderen komen daardoor nauwelijks in aanraking met de zwemsport. Na het behalen van het zwemdiploma kiezen ze als snel voor hockey, tennis, voetbal of turnen. En dat terwijl de verschillende zwemsporten toch leuk, inspannend, gezond en niet blessuregevoelig zijn. Wedstrijdzwemmen is een sport voor mensen die individuele prestaties belangrijk vinden, terwijl waterpolo een echte teamsport is. Voor dans- en muziekliefhebbers is juist synchroonzwemmen leuk. En voor turn-liefhebbers kan schoonspringen een prachtige sport zijn. 

De KNZB heeft veel producten en diensten beschikbaar voor verenigingen, zwembaden en gemeenten om kinderen in de leeftijd 6-12 jaar op een leuke manier kennis te laten maken met de zwemsport. Kinderen ervaren in drie verschillende lessenseries hoe leuk zwemmen is. De lessenseries moeten worden aangeboden in de hieronder gepresenteerde volgorde.

In de eerste lessenserie ‘SwimSTAR’ leren kinderen via spelletjes en trucjes zoals duiken, sprongen maken, schieten op doel en racen de vele facetten van de zwemsport kennen. In vier lessen (Shoot, Trick, Action en Race) komen alle onderdelen van de watersporten voorbij. Na elke les krijgen ze een sticker die ze op het diploma plakken. Na vier lessen is het diploma volgeplakt en mogen ze zich een echte SwimSTAR noemen.

In de tweede lessenserie ‘Sterrenplan’ maken kinderen nader kennis met vier verschillende zwemsporten, wedstrijdzwemmen, synchroonzwemmen, schoonspringen en waterpolo. Ze leren samen met vriendjes en vriendinnetjes te sporten, lange afstanden te zwemmen, trucjes in het water en nog veel meer. Kinderen die een onderdeel erg goed kunnen, worden beloond met een sticker. En als alle oefeningen van een module goed zijn afgerond ontvangen ze een certificaat.

In de laatste lessenserie ‘FUNdament’ wordt voortgebouwd op SwimSTAR en Sterrenplan. Kinderen leren in FUNdament specifiek de techniekvaardigheden aan van één van de zwemsporten, die ze zelf hebben gekozen. Ze raken vertrouwd met de trainers van de zwemvereniging. Na het volgen van de lessenseries weten ze welke zwemsport zij het leukst vinden.

Alle programma’s zijn flexibel van opzet en de doorlooptijd is aan te passen aan de mogelijkheden van de verenigingen. Verenigingen zijn sterk afhankelijk van beschikbare accommodatie en kunnen de programma’s dus naar eigen inzicht inrichten.

Probleembeschrijving

Uit de recente gegevens van het Sociaal Cultureel Planbureau (2012) blijkt zwemmen de meest populaire sport van Nederland. Drie miljoen Nederlanders bezoeken minimaal één keer per maand een zwembad.
Zwemmen blijkt een populaire sport te zijn en zwemmen heeft ook het imago van een gezonde sport voor kinderen om te beoefenen (Nationaal zwemonderzoek, 2009). Echter zwemmen deze mensen vaak niet in de georganiseerde zwemsport .
Bijna alle kinderen in Nederland komen in aanraking met zwemmen door het behalen van het zwemdiploma . 96 %van de kinderen volgen zwemlessen en behalen het zwemdiploma. Voor het ZwemABC geldt dat 87% van de kinderen die een A-diploma haalt, ook doorgaat voor het B-diploma. Echter gaat van deze groep slechts 49% door voor het C-diploma (NPZ-NRZ, 2012). Lang niet alle kinderen volgen dus het gehele ZwemABC. Hiermee zijn zij minder zwemvaardig dan wanneer het gehele ZwemABC wordt gevolgd.

Echter stoppen veel kinderen met zwemmen na het behalen van het zwemdiploma doordat ze een andere sport kiezen of helemaal stoppen met bewegen. Gedeeltelijk heeft dit te maken met de onbekendheid van de mogelijkheden binnen de zwemsport. Kinderen weten niet goed wat de zwemsport inhoudt en welke zwemsport bij hen past.
Daarnaast is het probleem bij deze doelgroep dat het sportaanbod vaak te serieus is, terwijl gebleken is dat kinderen in de leeftijd 4 tot 8 jaar vooral moeten kunnen spelen in de sport (Buisman, 2001). De zwemles kan hierbij als voorbeeld genomen worden. Hier draait het vooral om ‘leren’ en wat minder om het plezier. Uit onderzoek (van Straaten, 2009) blijkt dat plezier de belangrijkste factor is waarom kinderen voor de zwemsport kiezen.
Ook blijkt er een belangrijke rol voor ouders weggelegd; zij zijn niet alleen van invloed op het plezier en de motivatie van kinderen, maar ook direct op de sportkeuze van het kind. Ouders zijn vaak niet bekend met de zwemsport en de mogelijkheden die er zijn in de zwemsport. Zij zien zwemmen niet als optie om te beoefenen binnen de georganiseerde sport.

Daarnaast wordt in steeds meer gemeenten het schoolzwemmen afgeschaft en bestaan enkel nog vangnetconstructies. Kinderen komen zo gedurende een minder lange tijd in aanraking met zwemmen en behalen niet het hele ZwemABC. Hierdoor zijn kinderen steeds vaker minder zwemvaardig en ontstaan er vaker gevaarlijke situaties. Het aantal verdrinkingen neemt de afgelopen jaren flink toe (NOS, 2013).

Doelgroepen

Jeugd in de basisschoolleeftijd (6 tot 12 jaar), die hun zwemdiploma hebben behaald.

Intermediaire doelgroep

De trainers van de zwemverenigingen zijn de belangrijkste intermediaire doelgroep. Zij verzorgen het programma en laten de kinderen kennis maken met de zwemsport.
Ook ouders zijn belangrijk. Zij spelen een belangrijke rol in de sportkeuze van hun kind en worden tijdens het traject voorgelicht over de mogelijkheid die zwemsporten bieden. Daarnaast kunnen zij actief worden betrokken bij het aanbod en een rol vervullen als ‘hulpouder’ of assistent-trainer.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het hoofddoel van deze interventie is kinderen op een laagdrempelige en speelse manier kennis laten maken met de vele facetten van de zwemsport, waardoor meer kinderen structureel deelnemen aan de zwemsport.

Subdoel

Subdoelstellingen

  1. Kinderen ervaren het plezier van en worden enthousiast voor de zwemsport
  2. Kinderen zijn zwemvaardiger, waardoor ze op een veilige manier in het water spelen
  3. Kinderen zijn lid van de zwemvereniging
  4. Ouders hebben meer kennis over de diverse onderdelen van de zwemsport en de mogelijkheden voor hun kind bij de zwemvereniging in de buurt

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De interventie bestaat uit 3 op elkaar volgende lesprogramma’s:
SwimSTAR (kennis maken met), Sterrenplan (speelse manier verdiepen, al wel lid van de zwemvereniging) en FUNdament (doorstroom naar wedstrijdsport van de zwemvereniging). De lesprogramma’s worden uitgevoerd in de genoemde volgorde, omdat kinderen zo langzaamaan steeds bekender raken met de verschillende facetten van de zwemsport.
Alle drie de onderdelen bestaan uit oefeningen die gebaseerd zijn op een les van 45 tot 60 minuten, die in het teken van plezier staan en kinderen op een veilige manier in het water laten spelen.

Kinderen doorlopen de lesprogramma’s SwimSTAR en Sterrenplan. Het programma Swimstar is vooral bedoeld om plezier te krijgen in de zwemsport. Na dit programma kunnen de kinderen (tijdelijk) lid worden van de vereniging en deelnemen aan het programma Sterrenplan.
Kinderen kunnen het programma Sterrenplan in een half jaar doorlopen, maar kunnen er ook langer aan deelnemen. Als kinderen na een half jaar een keuze kunnen maken voor een zwemsport die bij hen past, dan stromen ze door naar het programma FUNdament. Als kinderen nog geen keuze kunnen maken, blijven ze wat langer in het programma Sterrenplan en worden daar begeleid in het maken van een goede keuze.

Als een organisatie met de interventie aan de slag wil, moeten de volgende stappen, eventueel met ondersteuning van de KNZB, doorlopen worden:

  1. Het opstellen van een plan van aanpak – 2 weken
  2. Draagvlak creëren en afstemming met samenwerkingspartners – 1 á 2 maanden
  3. Werven van de doelgroep– 4 weken
  4. Uitvoering interventie
  • a. Lesprogramma Swimstar – 4 weken
    1 keer per week, 50 minuten per les
  • b. Lesprogramma Sterrenplan – kan ½ jaar tot 2 jaar doorlopen
    Dit zijn activiteiten die minimaal 1x per week plaatsvinden en 45 tot 60 minuten duren per les/training, gedurende 40 weken in het jaar.
  • c. Lesprogramma Fundament – doorlopend

Dit zijn activiteiten die minimaal 1x per week plaatsvinden en 45 tot 60 minuten duren per les/training, gedurende 40 weken in het jaar.

Voor alle lesprogramma’s is een flyer beschikbaar om ouders te informeren over de zwemsport en de zwemvereniging.

Locaties en Uitvoering

De interventie in z’n geheel kan het beste uitgevoerd worden door de zwemvereniging. Echter kunnen de eerste twee delen (Swimstar en Sterrenplan) ook door andere aanbieders uitgevoerd worden, maar wel in samenwerking met de zwemvereniging (zie 2.3; locatie en uitvoerders).

Ondersteuning

Er zijn werkmappen beschikbaar waarin planning, doelgroep ed. behandeld wordt. Per module staan de vaardigheden, oefenstof en aandachtspunten uitgebreid beschreven. Zo weet de uitvoerder precies hoe elke module is opgebouwd en op welke manier de oefenstof aangeboden kan worden.
Voor het houden van de daadwerkelijke lessen zijn leskaarten beschikbaar waarop precies staat wat er in die les gedaan wordt en wat hiervoor nodig is.

Voor het advies en ondersteuning van de KNZB kan telefonisch contact opgenomen worden. Er is een contactpersoon voor de interventie op het bondsbureau en een projectleider of accountmanager kan de vereniging ondersteunen. De ondersteuning en het advies bestaat uit het voorzien van informatie zoals praktijk voorbeelden, meedenken en begeleiden van de projectgroep / organisatie. Een bezoek aan de betreffende sportaanbieders behoort tot de mogelijkheden.

Materialen

Het volgende materiaal is beschikbaar voor het uitvoeren van de activiteiten.

  • Promotieflyers en materiaal (informatiefolder voor ouders en een voor kinderen)
  • Draaiboeken, werkmap en leskaarten (uitwerking per les) voor trainers 
  • Speels materiaal voor deelnemende kinderen (beloningssysteem, diploma’s & stickers)
  • Posters, stickers en certificaten voor kinderen
  • DVD voor trainers
  • Website voor trainers & sporters
  • Themadagen
  • Sportkampen voor kinderen
  • (Bij)scholingen voor kader
  • handleiding

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)