Terug naar overzicht

Nationale Diabetes Challenge

Met de Nationale Diabetes Challenge wil de Bas van de Goor Foundation mensen met (een verhoogd risico op) diabetes type 2 in 16-20 weken structureel meer laten bewegen in samenwerking met professionals werkzaam in het zorg-, sport- en gemeentelijk domein. Van hen vragen we om vanaf medio april gedurende 16 tot 20 weken een wekelijkse wandelbijeenkomst te organiseren voor mensen met diabetes. Deelnemers werken toe naar de Nationale Diabetes Challenge week eind september. In die week wandelen deelnemers drie dagen aaneengesloten lokaal om op de vierde dag samen te komen op een centrale locatie in het land om daar de afstand te wandelen waarvoor ze getraind hebben. Deze finaledag wordt georganiseerd door de Bas van de Goor Foundation.

Probleembeschrijving

Wereldwijd is sprake van een steeds verdere toename van het aantal mensen met diabetes mellitus (DM). Alleen al in Nederland zijn zo’n 1,2 miljoen mensen bekend met DM, waar jaarlijks ruim 60.500 nieuwe gevallen bijkomen. 90% van deze mensen heeft type 2 DM (T2DM; CBS, 2014; CBS, 2017; RIVM, z.d.). Aan de basis van de behandeling van T2DM staat het verbeteren van de leefstijl, onder andere door meer te bewegen en gezonder te eten (Houweling, Verhoeven, Tavenier, Hart, & Bilo, 2018). Onderzoek laat zien dat regelmatige lichamelijke beweging onder andere zorgt voor een verbeterde bloedglucoseregulatie, verbeterde kwaliteit van leven, een afname in lichaamsgewicht, en daarmee de ontwikkeling van DM gerelateerde complicaties kan voorkomen of vertragen (Colberg et al., 2010; Lidegaard, Schewennesen, Willaing, & Færch, 2016). Ondanks deze welbekende voordelige gezondheidseffecten lukt het een groot deel van de mensen met T2DM of een verhoogd risico op de aandoening niet de leefstijl te veranderen, waardoor verdere ontwikkeling en complicaties niet worden voorkomen.

De kans om T2DM te ontwikkelen is gerelateerd aan leeftijd, lage sociaaleconomische status (SES), lager opleidingsniveau, etnische achtergrond, mate van overgewicht, sedentaire leefstijl, verkeerde voeding en de interactie tussen deze variabelen (CBS, 2014; Sacerdote et al., 2012). Daarnaast laat onderzoek zien dat een lager opleidingsniveau, overgewicht, depressie en angst, beperkt fysiek functioneren, en een laag inkomen voorspellers zijn voor fysieke inactiviteit bij mensen met of een verhoogd risico op T2DM (Deshpande, Baker, Lovegreen, & Brownson, 2005; McCarthy, Davey, Wackers, & Chyun, 2014).

Doelgroepen

De Nationale Diabetes Challenge (NDC) richt zich op mensen met (een verhoogd risico op) diabetes type 2 (T2DM). Mensen zonder T2DM kunnen ook meedoen met de NDC, bijvoorbeeld om de mate van sociale steun te bevorderen of aan de eigen gezondheid te werken, maar zijn geen primaire doelgroep.

Intermediaire doelgroep

De intermediaire doelgroep bestaat uit zorg- en sportprofessionals die zorg verlenen aan mensen met diabetes. De NDC biedt deze organisatoren (zoals praktijkondersteuners, huisartsen, diëtisten, fysiotherapeuten, beweegcoaches) de mogelijkheid om een grote groep te bereiken, en op een pragmatische en persoonsgerichte manier zorg te verlenen. Hiermee wordt de kans vergroot dat mensen met (een verhoogd risico op) diabetes ook echt meer gaan bewegen.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het doel van de NDC is dat mensen met (een verhoogd risico op) T2DM in 16-20 weken structureel meer gaan bewegen met als doel een bijdrage te leveren aan een verbetering van de kwaliteit van leven en somatische gezondheid.

Subdoel

1. Mate van lichamelijke beweging
1.1. Deelnemers met (een verhoogd risico op) T2DM hebben na afloop van de interventie meer kennis over het belang, de uitvoering, en de effecten van lichamelijke beweging bij T2DM
1.2. Deelnemers met (een verhoogd risico op) T2DM hebben na afloop van de interventie meer zelfvertrouwen over het uitvoeren van lichamelijke beweging (bij T2DM)
1.3. Deelnemers met (een verhoogd risico op) T2DM voldoen aan het einde van de interventie vaker aan de beweegrichtlijn: minstens 150 minuten per week matig intensief bewegen, verspreid over verschillende dagen

2. Kwaliteit van leven
2.1. Deelnemers met (een verhoogd risico op) T2DM hebben direct na afloop van de interventie een verbeterd psychisch welbevinden (gemeten met de WHO-5)
2.2. Deelnemers met (een verhoogd risico op) T2DM ervaren na afloop van de interventie meer sociale steun op het gebied van (bewegen bij) T2DM

3. Somatische gezondheid
3.1. Mensen met (een verhoogd risico op) T2DM hebben na afloop van de interventie één of meerdere van de volgende doelen bereikt: de glucoseregulatie is verbeterd (gemeten via HbA1c), dan wel er wordt minder glucose regulerende medicatie gebruikt; en / of het gewicht is afgenomen

Subdoelen intermediaire doelgroep:
4. Professionals uit de zorg, sport en gemeente bieden mensen met (een verhoogd risico op) T2DM een laagdrempelige en toegankelijke manier van beweging aan in een medisch veilige omgeving

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Dankzij de wekelijkse wandelbijeenkomst wordt er op een sportieve manier gewerkt aan de gezondheid en het welzijn van mensen met diabetes. De groepswandelingen worden georganiseerd en uitgevoerd door verschillende zorg- en sportprofessionals en lokale overheden vanuit de eigen woonplaats of woonwijk. Dat het vanuit de eigen woonplaats wordt georganiseerd, maakt de interventie erg toegankelijk en laagdrempelig, en daarmee ook geschikt voor mensen met een lagere sociaal economische status (SES). In een 16 tot 20 weeks trainingsprogramma werken de mensen met (een verhoogd risico op) diabetes toe naar het einddoel; het lopen van 3, 5, 10, 15, of 20 kilometer tijdens de afsluitende NDC week.

In deze NDC week wordt er vier dagen aaneengesloten gewandeld waarvan drie dagen lokaal en een vierde dag centraal in het land (het NDC Festival). Zij worden door zorg- en sportprofessionals gestimuleerd in beweging te komen, en om dit gedrag vast te houden na de interventie.

Minimale onderdelen van de interventie:
– Gedurende 16 weken lang een wekelijkse wandeling maken van ten minste een uur;
– Tijdens de wandeling loopt een zorg- en/of sportprofessional mee;
– Toe werken naar een einddoel; het lopen van 3, 5, 10, 15, of 20 kilometer tijdens de afsluitende NDC week. Hiervoor wordt het trainingsprogramma op de online Plan je Event module gevolgd.

Locaties en Uitvoering

De NDC is een beweeginterventie ingebed in de eerstelijnszorg en wordt bij voorkeur toegepast in een multidisciplinair team of samenwerkingsverband bestaande uit een huisarts, praktijkondersteuner, leefstijladviseur, fysio/oefentherapeut, diëtiste, lokale sport- en beweegbegeleiders of wandelcoaches. De NDC is zo ontwikkeld dat deze op alle locaties in Nederland te implementeren is. De interventie kan dus ook vanuit de gemeente worden opgezet, echter zien we het grootste succes wanneer zorg, sport en gemeente samenwerken aangezien gebleken is dat de zorg het beste in staat is mensen met type 2 diabetes te bereiken. 
De begeleiding door zorgverleners vindt plaats op een laagdrempelige manier. Bij voorkeur is de startlocatie rondom een zorg- en/of wijkcentrum. Dit is dicht in de eigen omgeving van de deelnemers en dus makkelijk bereikbaar en geschikt voor mensen met een lagere SES. De wandelroutes worden ook uitgezet in de eigen omgeving dus in de wijk. De afstand die gewandeld wordt, word gebaseerd op het niveau van de deelnemers en op de grootte van de groep.

Ondersteuning

De BvdGF biedt een actief platform en verschillende faciliteiten aan de locaties. Alle deelnemende locaties maken een eigen website aan in Plan je Event. BvdGF beheert Plan je Event en via deze module communiceren wij met de startlocaties. Hiermee ondersteunen wij de startlocaties stapsgewijs en werken we zo gezamenlijk toe naar het eindevenement. In plan je event zorgen wij voor de documenten die nodig zijn voor de werving, promotie. Ook is er een media toolkit. Plan je Event biedt de BvdGF inzicht in hoever de locatie is in de organisatie. De locaties kunnen bij de BvdGF terecht voor vragen en tips. Daarnaast helpt de BvdGF bij het tot stand komen van samenwerkingen binnen de woonplaats.

Materialen

De BvdGF biedt een gebruiksvriendelijke Plan je Event module aan op de website. Via deze website wordt een lokale organisator stap voor stap begeleid bij de organisatie van de interventie. Op deze website zijn tevens diverse communicatiemiddelen te downloaden die eenvoudig geschikt gemaakt kunnen worden voor eigen gebruik. In Plan je Event zijn daarnaast formats te vinden voor de PowerPointpresentaties voor de informatiebijeenkomsten voor de deelnemers, wervingsbrieven aan mensen met diabetes, persberichten, en trainingsschema’s. Ook zijn er diverse communicatiematerialen beschikbaar die kunnen helpen bij de werving van deelnemers zoals posters, flyers, een wachtkamervideo.

De BvdGF ondersteunt met een telefonische helpdesk en er kan een beroep gedaan worden op ambassadeurs die graag een keer langskomen om mee te wandelen en te vertellen hoe zij met hun diabetes omgaan in combinatie met sport en bewegen. Daarnaast worden informatie en ervaringen van andere deelnemers gedeeld via nieuwsbrieven, de Plan je Event module, en Facebookpagina’s voor deelnemers en organisatoren.

Alle deelnemers ontvangen van BvdGF een wandelshirt. De mogelijkheid bestaat om met korting een stappenteller voor deelnemers aan te schaffen.

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)