Terug naar overzicht

Oldstars / Walking Football

Het primaire doel van OldStars is om mannen van 60 jaar en ouder bij elkaar te brengen, ze – via Walking Football – aan het sporten en bewegen te krijgen en gezondheidsonderwerpen (mentaal en fysiek) bespreekbaar te maken. Deelnemers worden actiever, hun leefstijl verbetert en hun gezondheid neemt toe.

OldStars is een interventie van 20 weken. De cyclus begint met een fittest (0-meting), na 20 weken volgt er een na-meting en wordt de cyclus afgesloten met het “OldStars” kampioenschap.

De club verzorgt training en begeleiding op de eigen sportaccommodatie.

Gedurende 20 weken wordt Walking Football gespeeld. De oefeningen worden op eigen niveau van de deelnemers aangeboden. De training wordt gestart met een warming-up, daarna worden oefenvormen gedaan en er wordt afgesloten met een partijtje Walking Football. Bij deze eindpartij mag er niet worden gerend. Verder wordt er gespeeld door 7 tegen 7 spelers op een veld van 42 x 21 meter en er mag continu worden doorgewisseld. (zie handboek voor spelregels).

Na afloop van de 20 weken gaan de deelnemers door in dezelfde groep, er kunnen dan ook nieuwe deelnemers aanhaken.

Probleembeschrijving

Nederland telt in 2017 ruim 3.1 miljoen ouderen boven de 65 jaar. Dit is 18,5% van de bevolking. De verwachting is dat deze groep steeds groter wordt tot een hoogtepunt van 4,7 miljoen 65-plussers in 2041 (SCP, 2011). Circa 1 op de 4 ouderen voelt zich eenzaam, zij hebben hooguit een keer in de maand een betekenisvol sociaal contact. De meeste ouderen voelen zich nog lang gezond en gelukkig. Een andere groep – vaak ouderen op hoge leeftijd – is afhankelijk geworden van zorg. (TNS/NIPO 2012).

Binnen de bevolkingsgroep van 65+ is een grote groep kwetsbare ouderen te vinden. Kwetsbare ouderen worden door het RIVM (2015) en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP, 2011) gedefinieerd als ‘oudere menen met een verminderde regie (of verlies aan regie) over het eigen leven met een veelzijdige hulp- en zorgbehoefte. Deze verminderde regie is een proces van opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten vergroot’. Binnen kwetsbare ouderen kan dus onderscheid gemaakt worden tussen vier verschillende domeinen: fysiek, cognitief, psychisch en sociaal (figuur 1).

Figuur 1: Verschillende domeinen van kwetsbaarheid (RIVM, 2015).

Hoeveel zijn het er?

Het RIVM (2015) toont aan dat 17,1% van de ouderen tussen de 60-69 jaar en 34,6% tussen de 70-81 jaar kwetsbaar zijn op ten minste één domein (figuur 2). Hierbij is het percentage kwetsbare ouderen, wonende in een verzorgingstehuis (75% in 2011) groter dan het percentage kwetsbare ouderen die zelfstandig wonen (25% in 2011) (SCP, 2011).

Figuur 2: percentage kwetsbare ouderen op minstens één domein (RIVM, 2015).

Invloed van sport op kwetsbare ouderen

Het RIVM (2015) en Gobbens, Luijkx, Wijnen-Sponselee, & Schols (2010) geven aan dat kwetsbaarheid onder ouderen geen statische toestand is. Deze toestand kan beïnvloed worden, met name door leefstijlfactoren. Een van de leefstijlfactoren die een sterke invloed blijkt te hebben op de kwetsbaarheid van ouderen is sport en bewegen. Zo blijkt kwetsbaarheid onder ouderen die voldoende bewegen op alle domeinen minder voor te komen dan bij ouderen die niet voldoende bewegen. Het grootste effect van bewegen blijkt op fysieke kwetsbaarheid, psychische kwetsbaarheid en cognitieve kwetsbaarheid. Op het domein van sociale kwetsbaarheid heeft sport en bewegen effect door het sociale aspect van bewegen (RIVM, 2015).

Hoeveel doen er nu aan sport?

Uit de Sportmonitor 2012 van het NOS-NSF blijkt dat 58% van de 65-plussers 12 keer per jaar sportte. Echter blijkt uit een rapport van het SCP (2016) dat dit percentage in 2014 blijft steken op 50%. Hieruit blijkt dat er nog winst te behalen valt op de sportdeelname van 65-plussers. OldStars speelt in op deze trend. OldStars biedt 65-plussers de mogelijkheid om te sporten. Hierbij is het hoofddoel van OldStars om de sportparticipatie van mannen van 60 jaar en ouder te verhogen en hierbij een bijdrage te leveren aan de gezonde leefstijl van deelnemers. Dit heeft een positieve bijdrage op de kwetsbaarheid en daarmee de gezondheid van deelnemers.

Binnen de proeftuin 45+ voetbal heeft de KNVB onderzoek gedaan naar de behoeften van de 60-plus doelgroep ten aanzien van voetbal (Booming Experience, 2008; Mulier Instituut, 2011). Uit deze onderzoeken blijkt dat de 60-plusser met name weer gaat voetballen om: aan de gezondheid/conditie te werken, voor de gezelligheid en sociale contacten met (oud) teamgenoten. Naarmate de doelgroep ouder wordt, wordt er meer belang gehecht aan het werken aan fitheid/gezondheid middels voetbal, en minder belangrijk het deelnemen aan competities.

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat oudere mannen minder aandacht besteden aan hun gezondheid. Zij komen minder vaak bij de huisarts en besteden minder aandacht aan hun gezondheid dan vrouwelijke leeftijdsgenoten. (Arendonk, 2015) In Amerika en Engeland is deze trend onderzocht. Daar bestaan al jaren succesvolle gezondheidsprogramma’s, specifiek voor oudere mannen. (www.nu.nl ) In Nederland is het ook een bekend gegeven dat mannen vaak een bezoek aan de huisarts uitstellen. Mannen blijven langer doorlopen met (mannen-)kwalen en vinden het lastig om deze bespreekbaar te maken.

De Eredivisie, het Nationaal Ouderenfonds en de stichting Meer dan Voetbal het voetbal zetten hun platform in om de gezondheid van oudere mannen positief te beïnvloeden. Het voetbal wordt in OldStars als bindmiddel gebruikt om oudere mannen te werven en met elkaar in contact te komen. Vervolgens worden ze geactiveerd om het belang van een actieve en gezonde levensstijl te promoten.

Er is een toename binnen de (voetbal)sport dat clubs zich meer richten op bredere maatschappelijke thema’s en doelgroepen. Dit worden ‘Open clubs’ genoemd. Meer dan Voetbal promoot deze aanpak (zie www.openclub.nl ). Zo betrek je een bredere groep als sporter, maar ook als potentiele vrijwilliger binnen je club.

Doelgroepen

Wat is de uiteindelijke doelgroep van de interventie?

De primaire doelgroep omvat mannen van 60 jaar en ouder.

Deze groep valt ook uiteen in meerdere subdoelgroepen, namelijk:

1. Leden van de vereniging, waaronder vrijwilligers (behoud)

2. Ex-leden die in deze doelgroep vallen (werving)

3. (Groot-)ouders van jeugdleden (werving)

4. Buurtbewoners, inwoners wijk/stad/regio. (werving)

Intermediaire doelgroep

De intermediaire doelgroepen zijn:

  • Verenigingsadviseur KNVB (ondersteunt bij uitvoering op verenigingsniveau)
  • Trainers van de voetbalvereniging (uitvoeren interventie)
  • Fysiotherapeut (sportmedische begeleiding van deelnemers)
  • Buurtsportcoaches, combinatiefunctionarissen (uitvoeren interventie).
  • (assistent) (huis)artsen (intake bij kick-off door kort gesprek met deelnemer).

De organisatie vindt plaats bij een voetbalvereniging, maar ook andere verenigingen en instanties kunnen worden betrokken bij het aanbod. Door deze samenwerking kan het sportaanbod (de interventie) verbreedt en te versterkt worden.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het hoofddoel van OldStars is het vergroten van de sportparticipatie onder mannen van 60 jaar en ouder om een bijdrage te leveren aan een gezondere leefstijl en verbetering van de gezondheid.

Subdoel

  • Het bespreekbaar maken van gezondheidsproblemen binnen deze doelgroep;
  • OldStars levert deelnemers een uitbreiding van hun sociale netwerk op en hiermee een toename van hun sociale omgeving;
  • Ontwikkelen van voetbalverenigingen richting ‘open clubs’ door het aanbieden van sport voor bijzondere doelgroepen en de voetbalvereniging op andere tijdstippen te exploiteren;
  • Vitaliseren van clubs door 60-plussers ook in andere (vrijwilligers) rollen binnen de vereniging actief te krijgen.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

OldStars is een sportprogramma voor 60-plussers dat wordt aangeboden door voetbalverenigingen (BVO’s en amateurs). Er wordt gebruik gemaakt van het ‘Walking Football’ dat speciaal voor deze doelgroep is ontwikkeld.

Walking Football houdt in dat er tijdens een partijtje niet wordt gerend. Er mogen geen slidings gemaakt worden en de bal mag niet boven heuphoogte komen. Walking Football heeft een lagere intensiteit waardoor blessures worden voorkomen.

Gedurende een Walking Football-training komen er verschillende oefenvormen in voor die ook bij ‘gewoon’ voetbal worden gebruikt. Deze oefeningen worden op eigen niveau van de deelnemers aangeboden. De training wordt afgesloten met een partijtje Walking Football. Verder wordt er gespeeld door 7 tegen 7 spelers op een veld van 42 x 21 meter en er mag continu worden doorgewisseld.

Het programma

Het programma van OldStars/Walking Football kan op hoofdlijnen in 4 onderdelen worden samengevat:

  1. Start: Kick-off, intake en fitcheck (0-meting)
  2. 20 weken Walking Football training
  3. Fitcheck (1-meting)
  4. Slot: eindevent OldStars kampioenschap

1. Start: Kick-off, intake en fitcheck

Tijdens de 1e clinic wordt er eerst een medische intake gedaan (optioneel door aanwezige huisarts). Dit is bedoeld om een beeld te krijgen van het fysieke niveau van de deelnemers. Op deze wijze kan de begeleider tijdens de activiteiten differentiëren, zodat voor deelnemers een programma op maat ontstaat. Indien potentiele deelnemers bepaalde gezondheidsklachten heeft kan men hen deelname ontraden en/of toestemming laten vragen aan de huisarts. Tevens kunnen wij deelnemers attenderen op andere gezondheidschecks. Tijdens de kick-off wordt ook het verdere programma toegelicht.

2. 20 weken Walking Football training

Het activiteitenprogramma kent een frequentie van één activiteit van 2 uur per week gedurende 20 weken, die op basis van een vrije inloop is te bezoeken. Een activiteit kent de volgende structuur:

  • Ontvangst, “verzamelen” in voetbaltermen. Ontspannen samenzijn (koffie/thee);
  • Sociale activiteit: Door het sociale gedeelte leren deelnemers elkaar beter kennen en ontstaat er een ‘mannen onder elkaar’ gevoel. Dit biedt gelegenheid om onderwerpen te bespreken die met de gezondheid te maken hebben, zowel fysiek als mentaal: veel voorkomende ziektes en kwalen, voeding, gezonde leefstijl, enzovoorts. Hierbij wordt regelmatig inhoudelijke deskundige uitgenodigd, zoals diëtist, specialist, medewerken van de GGD, e.d.
  • Sportieve activiteit, in combinatie met kracht en lenigheidsoefeningen. De centrale activiteit is Walking Football. Daar zijn trainingen voor ontwikkeld.
  • Gezamenlijke afsluiting, de derde helft. Trainingen worden afgesloten met koffie en thee.

3. Fitcheck (1-meting)

Na de initiële testdag vindt het programma plaats gedurende 20 weken. Na deze 20 weken volgt 2e testdag waarna de resultaten van de interventie duidelijk worden (zowel op individueel als groepsniveau). Vervolgens kan men deelnemen aan een toernooi.

4. Slot: eindevent OldStars kampioenschap

De 20 weken cyclus wordt afgesloten met een toernooi: het OldStars Kampioenschap. In de toernooien wordt met zeven tegen zeven spelers gespeeld. Er wordt gespeeld volgens de richtlijnen en reglementen van Walking Football (zie handboek).

Locaties en Uitvoering

Locatie

OldStars vindt plaats op de accommodatie van de organiserende voetbalvereniging. De fittesten zouden elders kunnen plaatsvinden. Bijvoorbeeld bij een fysio praktijk of bij een SMC. In principe zal de deelnemende vereniging degenen selecteren die testen uitvoert, veelal actief lid die dit erbij doet. Ook een huisarts kan een bijdrage leveren door het aangaan van een kort gesprek over de medische toestand van de deelnemer.

Iedere deelnemende voetbalvereniging werft deelnemers in de eigen regio. Deelnemers volgen gedurende 20 weken een trainingstraject bij zijn club. De club verzorgt training en begeleiding (betreffende trainer heeft de OldStars/Walking Football training gevolgd aangeboden door Eredivisie en de KNVB) en zij stelt ook materialen (kleding, ballen e.d.) en het terrein beschikbaar voor de trainingen. Alle betreffende informatie m.b.t. OldStars/Walking Football staat in het handboek dat men bij de training ontvangt. De vereniging zorgt zelf voor deelnemers (werving kan via de eigen media, maar ook via de lokale huis-aan-huiskrant.

De aanvullende gezondheidsthema’s die worden aangeboden voor de derde helft, worden door de vereniging zelf verzorgd. Zij kunnen daarbij hulp inroepen van de GGD, de provinciale of lokale sportraad e.d. Veel verenigingen hebben zelf experts als lid en die kunnen hiervoor worden benaderd. Dit kan de kosten behoorlijk drukken.

Type organisatie

De interventie wordt uitgevoerd bij voetbalverenigingen.

Met andere voetbal- en sportvereniging in de omgeving kan er samenwerking worden gezocht. Denk hierbij aan de organisatie van toernooien, wedstrijden, evenementen.

Daarnaast kan er samen worden gewerkt met Fitnesscentra (deelnemers extra laten sporten), Fysiotherapeuten c.q. -praktijken (samenwerking t.b.v. de fitheidstesten) en Gemeenten (o.a. het aanbod binnen de gemeente verder te communiceren, Buurtsportcoaches aan te stellen , etc.). Dit alles om het totale aanbod te kunnen faciliteren en de communicatie te optimaliseren. Ook de GGD kan worden betrokken. Via eerstelijns zorg kunnen deelnemers bereikt worden.

Ondersteuning

Er wordt door de interventie eigenaar train-de-trainers cursus aangeboden aan uitvoerders van OldStars. Daarbij worden ook alle beschikbare middelen toegelicht. Dit betreffen half-fabricaat materialen die de clubs zelf naar eigen goeddunk kunnen aanpassen, zoals Handboek, pers/PR-materiaal, materialen t.b.v. de nul- en eindmeting. Er vindt jaarlijks procesevaluatie plaats bij alle deelnemende clubs. Op basis van de uitkomsten hiervan wordt de aanpak waar gewenst verbeterd.

Materialen

Via het online platform worden de volgende producten aangeboden. Enkele zijn verplicht af te nemen zodat de kwaliteit gegarandeerd wordt.

  • Trainerscursus (verplichte afname bij aanvraag)
  • Handleiding voor de uitvoerende voetbalvereniging, incl. lesmateriaal (sociaal gedeelte en sportieve gedeelte)
  • Er zijn halffabricaat wervingsfolders (kunnen clubs zelf aanpassen met eigen clublogo)
  • Overzicht van de noodzakelijke materialen
  • Fitheidstestprotocol, met scoreformulier en feedback informatie (zowel 0-meting als na-meting).
  • Standaardformulieren, zoals:
  • Vrijwaringsverklaring
  • Inschrijfformulieren
  • Gebruikersovereenkomst
  • Spelregels
  • Evaluatieformulieren
  • Persberichten
  • Planning
  • Q&A
  • Projectplan
  • Wervingstips
  • Calamiteitenplan

Belangrijke documenten

Printen