Terug naar overzicht

SCALA

SCALA is een sportstimuleringstrategie die erop gericht is om het beweeggedrag van senioren (60-85 jaar) met een chronische aandoening en/of lichamelijke beperking, die niet of onvoldoende lichamelijk actief zijn, te bevorderen. Het uitgangspunt is het realiseren van de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. De uitvoering van het SCALA programma hanteert een standaardprotocol dat bestaat uit vier onderdelen: (1) persoonlijk huis aan huis benaderen van ouderen, (2) aanbieden van een fitheidstest, (3) aanbieden van een veelzijdig beweegprogramma en (4) aanleren van zelfmanagement vaardigheden (ZEMBLA) om gedragsbehoud te bevorderen. De uitvoering van het SCALA programma duurt 22 maanden, inclusief 4 maanden voorbereiding.

Om de kwaliteit van de uitvoering van het SCALA programma te bevorderen dienen de SCALA docenten een specifieke scholing te hebben gevolgd en dient elk lokaal SCALA project het standaardprotool te hanteren. De uitvoering van elk SCALA project wordt gemonitord op toepassing van het protocol, bereik van de doelgroep en gedragsbehoud.

Doelgroepen

Zelfstandig wonende senioren in de leeftijd van 60-85 jaar met een chronische aandoening en/of lichamelijke beperking die niet of onvoldoende lichamelijk actief zijn.

Intermediaire doelgroep

Er zijn drie intermediaire doelgroepen

– De vrijwilligers die, na een korte training, de SCALA huis-aan-huis benadering uitvoeren.

– De vrijwilligers die, na een training, als testleider de SCALA fitheidstest afnemen.

– De lesgevers, die na een SCALA bijscholing, SCALA groepen begleiden.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het doel van SCALA is dat zelfstandig wonende ouderen (60 – 85 jaar) met een chronische aandoening en/of lichamelijke beperking, die onvoldoende bewegen, lichamelijk actiever worden. Deelnemers nemen hiertoe gedurende 15 maanden wekelijks deel aan een beweegprogramma en leren als groep lichamelijk actief te blijven en de Nederlandse Norm Gezond Bewegen te halen.

(1) Specifiek: bevorderen lichamelijke activiteit van sedentaire ouderen), (2) Meetbaar: meer energieverbruik en 60 beweegactiviteiten, (3) Acceptabel: meer bewegen bevordert fitheid, gezondheid, ziektebeloop, (4) Realistisch: budgettair haalbaar, (5) Tijdgebonden: realisatie na 18 maanden), (6) Inspirerend (plezier en vitaal gevoel), (7) gericht op eigen controle (greep op gedrag).

Subdoel

Specifieke subdoelen voor het bevorderen van lichamelijke activiteit van sedentaire ouderen met een chronische aandoening zijn:

– deelnemers vergroten hun energieverbruik. De toename van het energieverbuik (uitgedrukt in Kcal of mets) kan worden gemeten met accelerometers. Maar ook het opkomstpercentage bij de 60 SCALA lessen is een indicatie voor toename van lichamelijke activiteit;

– deelnemers verbeteren hun motorische fitheid (kracht en uithoudingsvermogen), metabole fitheid (bloeddruk) en beïnvloeden hun ziektebeloop positief. De effecten op motorische en metabole fitheid worden gemeten door verschillen tussen voor- en nameting van de fitheidstest te analyseren;

– deelnemers hebben meer plezier in bewegen. Dit wordt door middel van een vragenlijst gemeten tijdens de uitvoering van het project. Deelnemers kunnen hun ervaren plezier uitdrukken in een cijfer. Er wordt ook gebruik gemaakt van de Groningen Enjoyment Questionnaire (GEQ) (Stevens e.a., 2000);

– deelnemers krijgen meer sociale contacten. Deelnemers kunnen in een vragenlijst aangeven of ze meer sociale contacten hebben gekregen door deelname aan een SCALA groep;

– deelnemers worden zelfredzamer. Met name bij ouderen die aan SCALA groepen deelnemen voor de leeftijdsgroep 75-85 jaar wordt de invloed op het behoud van mobiliteit in kaart gebracht door de subschaal mobiliteit van de Groningen Frainty Indicator toe te passen (Bielderman e.a., 2013);

– deelnemers blijven ook op de lange termijn (meer) bewegen (realiseren van gedragsbehoud door de ZEMBLA aanpak). Het realiseren van gedragsbehoud is een lange termijn effect.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Locaties en Uitvoering

Locatie:

SCALA wordt uitgevoerd in een binnenlocatie, zo dicht mogelijk in de buurt waar de deelnemers wonen. Deze locaties zijn makkelijk bereikbaar voor de deelnemers en de activiteit kan altijd doorgang vinden ongeacht het weer. In aanmerking komen gymnastiekzalen, sporthallen, fitnesscentra, sportaccomodaties, buurtcentra, fysiotherapie oefenzalen, verzorgingshuizen, en zaalruimte in kerkgebouwen en multifunctionele centra.

Type organisatie:

SCALA kan worden uitgevoerd door sportverenigingen, buurtverenigingen, welzijnsinstellingen, fysiotherapiepraktijken en gemeentelijke sportbedrijven (buurtsportcoaches). De betrokken organisaties dienen actief te zijn in de wijk waar SCALA wordt uitgevoerd.

In ieder lokaal SCALA project worden lokale partners die willen meewerken aan de uitvoering voor een werkgroep uitgenodigd. Partners in een werkgroep kunnen zijn: gemeente, de Provinciale Sport Organisatie, lokale sport- en welzijns- en zorgorganisaties en de Stichting GALM. Samen worden werkafspraken gemaakt en een convenant ondertekend waarin de taakverdeling en de daarbij behorende financiële vergoeding worden vastgelegd.

Materialen

Voor de uitvoering van SCALA zijn de volgende materialen beschikbaar

1. De SCALA werkmap. Hierin wordt het concrete stappenplan, de uitvoerige projectbeschrijving en alle protocollen voor het werven en het afnemen van de fitheidstest beschreven. Ook alle scholingen voor docenten, en vrijwilligers voor het werven en afnemen van de fitheidstesten zijn hierin beschreven. Bovendien zijn alle brieven, taakomschrijvingen zowel in hardcopy vorm als digitaal beschikbaar.

2. Een toolkit met folders, posters, scholingsmateriaal (op CD’s) waarmee het SCALA programma onder de aandacht van beleidsmedewerkers van gemeenten kan worden gebracht en waarmee docenten en vrijwilligers geschoold kunnen worden.

3. Uitvoerige beschrijvingen van sport en spellessen. Er zijn inmiddels ruim 75 veelzijdige sport- en spellessen beschikbaar (Hofman, 2006 en 2014).

4. Evaluatievragenlijsten voor deelnemers, lesgevers en gemeenten en uitvoerende instellingen.

Belangrijke documenten

Printen