Terug naar overzicht

Scoren voor Gezondheid

De interventie Scoren voor Gezondheid probeert kinderen bewust te maken en daadwerkelijk aan te zetten tot een gezonde leefstijl met gebruikmaking van de aansprekende naam en sportomgeving van betaalde voetbal clubs. De interventie richt zich op de groepen 6 t/m 8 van basisscholen. Daarnaast wordt ook de sociale omgeving van de deelnemende kinderen, de school en de ouders, bij het project betrokken, omdat deze een belangrijke rol spelen in de leefstijl van de kinderen.

Scoren voor Gezondheid wordt zoveel mogelijk verankerd in al lopende leefstijlinterventies in de betaald voetbal organisatie (BVO) gemeenten. Dit wordt gedaan door een lokale werkgroep per BVO gemeente waarin de belangrijke betrokken partijen aanwezig zijn.

Probleembeschrijving

Aard
De snelle ontwikkeling van overgewicht en obesitas vormt zowel op wereldschaal als in Nederland een toenemende bedreiging van de volksgezondheid. De groei van overgewicht en obesitas onder kinderen is bijzonder verontrustend. Ook groepen met een lage sociaaleconomische status en bepaalde groepen allochtonen vertonen relatief veel overgewicht. (Nota Overgewicht,

2009).

Omvang
Het percentage kinderen van zeven jaar en ouder dat te dik was in de periode 2002-2004 is ten opzichte 1997 sterk gestegen en soms zelfs verdubbeld. Het percentage kinderen met ernstig overgewicht is in diezelfde periode ook sterk toegenomen en op sommige leeftijden zelfs meer dan verdrievoudigd (8-, 9- en 15-jarige jongens, 15- en 16-jarige meisjes). De gegevens over de periode 2002-2004 zijn afkomstig van elf GGD’en en zijn gemeten bij ruim 80.000 kinderen. De prevalentiecijfers uit 1997 zijn afkomstig van de Vierde Landelijke Groeistudie (Van den Hurk et al., 2006). http://www.rivm.nl/vtv/object_document/o1254n18950.html

Van de kinderen van 2 tot 20 jaar had in 2009 13% overgewicht en 2% ernstig overgewicht (CBS Statline, 2009). Meisjes hebben vaker overgewicht dan jongens (respectievelijk 13,4% en 12,6%). Dit verschil zit met name in het hogere percentage meisjes met ernstig overgewicht. Deze cijfers zijn gebaseerd op lengte en gewicht zoals door de ouders of kinderen zelf gerapporteerd.

Omdat mensen hun gewicht echter vaak te laag schatten en hun lengte te hoog, zijn gemeten gegevens betrouwbaarder. De Landelijke Groeistudie van TNO uit 2003, waarin het gewicht gemeten wordt, kwam dan ook uit op hogere prevalenties: van alle kinderen tussen de 4 en 16 jaar had 16% overgewicht en 3% ernstig overgewicht (Van den Hurk et al., 2007).

De Landelijke Groeistudie presenteert nieuwe gemeten gegevens van kinderen in juni 2010.

Doelgroepen

De einddoelgroep waar het project SvG zich op richt zijn kinderen van 9 t/m 12 jaar (groepen 6 t/m 8 basisschool) op basisscholen in Nederland. basisscholen in gemeenten met een betaaldvoetbal organisatie (BVO) of in de omgeving daarvan worden benaderd om deel te nemen aan dit project.

Intermediaire doelgroep

Daarnaast wordt ook de sociale omgeving van de deelnemende kinderen, de school en de ouders, bij het project betrokken, omdat deze een belangrijke rol spelen in de leefstijl van de kinderen. De ouders en de school worden op deze manier ook aangezet tot een gezonde levensstijl. Hiermee wordt de kans op slagen van het project verhoogd en wordt het structurele karakter van het project versterkt.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Met Scoren voor Gezondheid kunnen gemeenten in Nederland de kinderen motiveren tot een gezonde leefstijl. Het einddoel van het project Scoren voor Gezondheid is dan ook om kinderen van 9 t/m 12 jaar en hun ouders in het 20 weken durende programma bewust te maken en daadwerkelijk aan te zetten tot een gezonde leefstijl met gebruikmaking van de aansprekende naam en sportomgeving van betaald voetbal organisaties. Gezonde voeding, voldoende lichaamsbeweging en je fit voelen staan in Scoren voor Gezondheid (SvG) centraal om overgewicht te voorkomen.

Subdoel

Stimuleren van bewustwording van een gezonde leefstijl, gericht op beweging en voeding, bij kinderen tussen de 9 en 12 jaar en hun ouders;

  • Deelnemers laten ervaren dat sport en bewegen gezond en plezierig zijn;
  • Een toename van de mate van lichamelijke activiteit bij kinderen tussen de 9 en 12 jaar: 5% stijging van het aantal kinderen dat voldoet aan de ‘Nederlandse Norm Gezond Bewegen’ (NNGB).
  • Het bevorderen van gezond voedingsgedrag op gebied van ontbijten, groente en fruit, frisdranken, tussendoortjes aan de hand van de ‘Richtlijnen gezonde voeding’ (Gezondheidsraad, 2006).
  • Een verbetering van de lichamelijke fitheid.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Er worden lokale werkgroepen gevormd om keuzes te maken met betrekking tot de koppeling van SvG aan lokale leefstijlinterventies. De lokale werkgroepen bestaan uit betrokken partijen zoals de: de gemeente, GGD, KNVB, BVO, provinciale en lokale sportorganisaties en een of twee HBO stagiaire(s). Een paar keer per seizoen zullen er bijeenkomsten zijn voor de werkgroepen. De coördinatie en sturing van deze werkgroepen wordt door Stichting Meer dan Voetbal en Players United op zich genomen en het NIGZ is als adviseur betrokken. Een landelijke stagiair zorgt voor de begeleiding en ondersteuning van de stagiairs per werkgroep die de clinics begeleiden. Deze landelijke stagiair heeft contact met de landelijke projectleider van Players United. Na de vorming van de werkgroep en het opstellen van een plan om het 20 weken durende SvG project met lokale interventies te verankeren en uit te voeren, wordt de beginclinic gepland. Het project start met een beginclinic bij een lokale amateur voetbalvereniging in de buurt van de deelnemende BVO en basisscholen. Daarna wordt er door de basisscholen 20 weken aandacht besteed aan gezonde voeding en bewegen voor kinderen. Daarbij wordt aangehaakt bij lokale interventies die in de gemeente lopen. Aan het einde van de 20 weken wordt het project voor de kinderen afgesloten met een clinic bij de lokale amateur voetbalvereniging. Het Scoren voor Gezondheid project betrekt ook de sociale omgeving van de kinderen binnen het project. De kinderen tekenen bij de beginclinic een leefstijlcontract, waarin ze beloven 20 weken een gezonde leefstijl na te streven. De ouders van de kinderen zullen dit contract ook zien en worden gestimuleerd om de kinderen te helpen bij het nastreven van het contract. Ook zijn ouders vaak aanwezig bij de begin- en eindclinics, waardoor ze bewust worden van het doel van het 20 weken durende project. Daarnaast zijn de basisscholen een belangrijk onderdeel in Scoren voor Gezondheid. De activiteiten die tussen de begin- en eindclinic gedaan worden, zullen op de basisschool plaats vinden. Docenten spelen hierbij een belangrijke uitvoerende rol voor de tussenactiviteiten.

Locaties en Uitvoering

Het project Scoren voor Gezondheid is een landelijke leefstijlinterventie.

Alle Eredivisie clubs in Nederland worden betrokken bij het project. De afgelopen 2 jaar hebben 17 clubs meegedaan. Basisscholen in de nabijheid van de deelnemende voetbalclubs uit de eredivisie worden benaderd om deel te nemen aan het project. Soms doen ook omliggende gemeenten mee. In de periode 2006-2009 hebben kinderen uit 35 gemeenten meegedaan aan het project.

De begin en eindclinic worden uitgevoerd bij een lokale amateurvoetbalvereniging of bij een Eredivisie club in de omgeving. De tussenactiviteiten worden door de werkgroepleden gepland in overleg met de basisscholen. Deze activiteiten worden veelal op de basisschool uitgevoerd.

De lokale werkgroepen bestaan uit vertegenwoordigers van lokale partijen, zoals de gemeente, GGD, lokale sportorganisaties en stagiairs van een hogeschool. Op deze manier krijgt Scoren voor Gezondheid bij elke club een sterk programma. Verschillende partijen zullen een bijdrage leveren om Scoren voor Gezondheid lokaal goed te laten verlopen in de BVO gemeenten. De lokale werkgroep zal voornamelijk bestaan uit betrokken partijen zoals de: Gemeente, GGD, KNVB, BVO, lokale sportorganisatie(s) (sportservice, sportraad) en uitvoerende organisaties (bv. HBO stagiairs). In de werkgroepen worden vertegenwoordigers van alle betrokken partijen bij elkaar gebracht.

Ondersteuning

De landelijke projectcoördinator van Players United is verantwoordelijk voor alle begin- en eindclinics en zal overal aanwezig zijn. Ook is hij betrokken bij de coördinatie van de lokale werkgroepen.

De werkgroep is samengesteld uit verschillende lokale en regionale partijen. Een aantal keer per seizoen komt de werkgroep bij elkaar om te overleggen over Scoren voor Gezondheid. Deze partijen hebben kennis over de lokale inbedding van interventies en kunnen samen bijdragen aan het succesvol uitvoeren van Scoren voor Gezondheid gekoppeld aan lokale leefstijlinterventies. In de werkgroep worden verschillende taken verdeeld zodat het project effectief wordt uitgevoerd. Een van de vertegenwoordigers van de lokale organisaties wordt aangewezen als voorzitter (coördinator / trekker) van de werkgroep en de student ondersteunt hierbij.

Tijdens de eerste bijeenkomst wordt het project uitgelegd met de daarbij behorende doelgroep en doelen. Er is een handleiding met een globaal programma voor een begin- en eindclinic en de tussenliggende activiteiten. De concrete uitvoering hangt uiteraard samen met de wijze van koppeling aan bestaande leefstijl interventies.

De studenten krijgen in het begin van hun stage uitleg en een studentenhandleiding mee. In de handleiding staat alles wat betreft de randvoorwaarden, samenwerkingspartners, doelgroep, doelen methodiek van de interventie. De handleiding is speciaal bestemd voor de stagiairs. Daarnaast hebben de stagiairs een stagebegeleider bij een organisatie die ze kunnen raadplegen. Tijdens de eerste werkgroepbijeenkomst zal een presentatie gegeven worden over het projectopzet en uitvoering. De taken zullen worden binnen de werkgroep worden verdeeld, zodat iedereen weet waar hij of zij aan toe is. De stagiairs zijn ook betrokken in de lokale werkgroepen, zodat de stagiairs en de werkgroepleden elkaar op de hoogte kunnen houden van actuele gebeurtenissen en overlegd kan worden. Met behulp van de bijeenkomsten van de werkgroepen kunnen de betrokken partijen hun kennis en ideeën uitwisselen en project succesvol uitvoeren.

Materialen

Er is een handleiding beschikbaar voor de HBO stagiairs om de clinics uit te voeren en voor de leraren om de vijf thema’s van SvG op school te behandelen. Deze materialen zijn bij het NIGZ te verkrijgen. Voor de ouders en kinderen is een Gezond Traktatieboek ontwikkeld. Dit Boek geeft tips en ideeën over gezonde traktaties voor kinderen op school.

Daarnaast heeft SvG een eigen website: www.scorenvoorgezondheid.nl. Op deze website is veel te vinden voor zowel de kinderen, als voor de ouders en basisscholen. Er is onder andere een buitenspeelboek beschikbaar dat leuke activiteiten aanbiedt voor kinderen om buiten na schooltijd uit te voeren.

Ook heeft SvG een hyves-pagina waar alle informatie omtrent SvG op staat en waar kinderen live kunnen chatten met een Eredivisie spelers: scorenvoorgezondheid.hyves.nl.

Het tv-programma De Ballen is betrokken bij SvG. De Ballen is elke vrijdagavond 19.15 te zien op Nickleodeon. In samenwerking met de werkgroepen wordt ervoor gezorgd dat Nickleodeon bij de clinics aanwezig is. Website: www.deballen.nl.

De afgelopen 3 jaar is door TNO onderzoek gedaan naar het effect van SvG op kinderen. Deze evaluatierapporten geven een duidelijk beeld over wat het effect van SvG de afgelopen jaren is geweest. (De Vries, 2007; Schermers, 2008; Mikolajczak, 2009).

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)