Terug naar overzicht

Sport en spel op de BSO

Samen spelen en sporten op de BSO. Kinderen beleven er ontzettend veel plezier aan en dat is het aller belangrijkste! Onder deskundige begeleiding is het bovendien goed voor hun gezondheid, hun motorische, hun mentale én hun sociale ontwikkeling. Want kinderen zijn dan niet zomaar lekker actief bezig. Spelenderwijs leren ze ook nieuwe technische vaardigheden, samenwerken, grenzen verleggen, omgaan met regels, respect en sportief gedrag.

Al deze positieve effecten komen samen in ‘Sport & Spel op de BSO’, een structureel sport- en spelaanbod voor de buitenschoolse opvang. Kinderen leren de beginselen van bewegen en sporten en maken kennis met vier zaalsporten: badminton, basketball, handbal en volleybal.

Deze vier sporten verzorgen binnen deze interventie ook het sportspecifieke aanbod. Elke sport heeft een specifiek aanbod voor kinderen in de basisschoolleeftijd.

Het gemeenschappelijke doel is om zoveel mogelijk kinderen het plezier van sporten en spelen te laten ontdekken. Jong geleerd is oud gedaan en daarmee draagt ‘Sport & Spel in de BSO’ bij aan de gezondheid en sportparticipatie van de Nederlandse bevolking.

Voor wie is sporten en spelen op de BSO bedoeld?
‘Sport & Spel op de BSO’ is een product van Stichting Sport&Co en vier zaalsportbonden: Badminton Nederland, de Nederlandse Basketball Bond, het Nederlands Handbal Verbond en de Nederlandse Volleybal Bond. Het aanbod is ontwikkeld en uitgebreid in een pilot getest binnen één van de Proeftuinen Nieuwe Sportmogelijkheden van NOC*NSF, gesubsidieerd door het ministerie van VWS. De ervaringen met ‘Sport & Spel in de BSO’ zijn zo positief, dat de betrokken organisaties het structureel in hun aanbod hebben opgenomen.

Wat?

Sport en Spel Box (algemeen sportaanbod)
Kinderen leren de beginselen van bewegen en sporten en maken spelenderwijs kennis met badminton, basketball, handbal en volleybal. Dat gebeurt met behulp van de materialen en de lesmap van de Sport & Spel Box.

Naast de algemene sport- en spelactiviteiten uit de Sport en Spel Box is er ook een sportspecifiek activiteiten aanbod. Daarmee leren kinderen meer vaardigheden die nodig zijn om badminton, basketball, handbal en/of volleybal te spelen. Het aanbod sporten en spelen op de BSO wordt verzorgd door gediplomeerde trainers van lokale sportverenigingen.

Sportspecifieke activiteiten op de BSO zijn:

  • Basketball à Be a basketball STAR / Peanutball
  • Handbal à Streethandbal / Tchoukbal / Kabouterhandbal / Beachhandbal
  • Badminton à Yonex Kidz Games
  • Volleybalà Cool Moves Volley / Smashball / Jeugd Beach Volleybal

Probleembeschrijving

Doordat er nog maar weinig scholen in het primair onderwijs een lichamelijke opvoeding (LO) docent in dienst hebben voor het geven van sport aan de kinderen is er gekeken hoe je de kinderen van deze leeftijd toch structureel laat sporten. De Buiten Schoolse Opvang (BSO) is een verlening van de schooldag voor veel kinderen. Door op de BSO het sportaanbod aan de kinderen aan te bieden komen ze toch structureel in aanraking met sport. Met deze interventie komen zowel kinderen die al sporten maar ook de kinderen die nog niet sportief actief zijn in aanraking met de sporten die ze wellicht minder goed kennen. De kinderen van 4 tot 7 jaar zullen kennismaken met de kenmerken van de 4 sporten volleybal, handbal, basketball en badminton door de activiteiten uit de Sport en Spel Box. Tevens wordt er op deze manier een bijdrage geleverd aan de motorisch ontwikkeling van het kind. De kinderen tussen 7 en 12 jaar krijgen meer te zien van de specifieke sporten.

Doelgroepen

  • Leerlingen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar van het (regulier) primair onderwijs.
  • Kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar die lid zijn van één van de betrokken sportverenigingen.
  • Kinderen die niet op de BSO zitten in de leeftijd 4 tot 12 jaar uit de directe omgeving van de BSO zoals de wijk, buurt of dorp.

Intermediaire doelgroep

Sport en Spel Box activiteiten à Pedagogisch medewerker of verenigingstrainer of combinatiefunctionaris/Buurtsport Coach.

Deze mensen kunnen de activiteiten uit de Sport en Spel Box geven aan kinderen van de BSO.

Sportspecifieke activiteiten à verenigingstrainer of combinatiefunctionaris/ Buurtsport Coach of Sport pedagogisch Medewerker.

Deze mensen kunnen de sportspecifieke activiteiten geven aan de kinderen van de BSO.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

De interventie heeft twee doelen. Een doel voor de groep kinderen van 4 tot 7 jaar en het tweede doel voor kinderen van 7 tot 12 jaar.

Het eerste doel is om kinderen in de leeftijd 4 tot 7 jaar kennis te laten maken met de bal- en racketsporten via de Sport en Spel Box om de structurele sportparticipatie te verhogen en om kinderen langer voor de vereniging te behouden.

Het tweede doel is om kinderen in de leeftijd van 7 tot 12 jaar meer te leren van de specifieke sporten te weten volleybal, basketbal, handbal en badminton.

Hoofddoelstellingen:

  • Het bereiken van zowel sport actieve kinderen als niet sport actieve kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar.
  • Kinderen in de leeftijd van 4 tot 7 jaar laten kennis maken met de 4 sporten.
  • Behouden van bestaande jeugdleden van de vereniging van de leeftijd 7 tot 12 jaar.

Subdoel

  • Structurele lokale samenwerking realiseren tussen verenigingen (onderling) en BSO.
  • Verenigingskader (deels) professionaliseren.
  • Pedagogisch medewerkers leren sportieve Sport & Spel Box activiteiten te begeleiden.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Tijdens schooldagen één of meer dagen per week (40 weken)

  • Sport en Spel aanbod tussen 15:30 en 17:30.
  • Activiteiten uit de Sport en Spel Box duren tussen 60 minuten.
  • Sportspecifieke activiteiten duren tussen 60 minuten.

Tijdens schoolvakanties:
Het vakantiespel: Het Vakantiespel is een aantrekkelijk alternatief voor de vakantie-BSO. Kinderen van verschillende BSO-locaties komen tijdens vakanties dagelijks samen in een sporthal. Daar kunnen zij meedoen aan een activiteitenprogramma, waarbij per vakantie een thema centraal staat.

  • Vakantiespel van 9:30 – 12:00 voor 4 tot 7 jarigen
  • Vakantiespel van 12:00 – 15:30 voor 8 tot 12 jarigen

Duur, intensiteit en frequentie van de activiteiten tijdens Sport en Spel op de BSO is afhankelijk van het aantal betrokken verenigingen en de mogelijkheden op de BSO. Elke kind moet gemiddeld minimaal 60 minuten per dag met Sport en Bewegen bezig zijn volgens de beweegnorm (NOC NSF). Sport en Spel op de BSO zou hier een belangrijk invloed op moeten hebben.

Locaties en Uitvoering

Onderdeel A. Sport en Spel op de BSO
Op een groeiend aantal plaatsen vindt samenwerking tussen kinderopvangorganisaties en sportverenigingen plaats. Hierbij gaat het in de meeste gevallen om buitenschoolse opvang organisaties. In 2010 ging in Nederland 17% van de kinderen in de leeftijdsgroep 4 tot 12 jaar naar een vorm van buitenschoolse opvang. In 2023 zal dit echter naar verwachting 83% zijn. Dit betekent dat de BSO in de toekomst een belangrijk rol kan gaan spelen in het aanbieden van sport aan deze leeftijdscategorie. Verenigingen moeten hierop inspelen door nu al de samenwerking met de BSO aan te gaan om te zorgen dat er jeugdleden binnen de vereniging komen en om jeugdleden te behouden.

Onderdeel B Sport en Spel BSO in de vereniging.
Deze interventie wordt uitgevoerd bij verenigingen met een eigen sportaccommodatie. Zij kunnen zelf bepalen met welke organisaties ze willen samenwerken en ook of een BSO locatie in de eigen accommodatie willen huisvesten. Dit betekent dat een BSO organisatie benaderd zal worden die interesse heeft om een Sport en Spel BSO locatie te willen realiseren.

Organisatie
Betrokken organisaties in de uitvoering:

  • Buiten Schoolse Opvang locatie(s); inzet van pedagogisch medewerkers voor het geven van de activiteiten uit de Sport en Spel Box.
  • Basisscholen (huisvesten BSO en verstrekken accommodatie)
  • Brede scholen
  • Lokale volleybal, basketball, handbal en badminton vereniging; leveren van de trainer voor de sportspecifieke activiteiten.
  • Combinatiefuncties/Buurtsport Coach; wanneer de BSO activiteiten opengesteld worden voor kinderen uit de wijk/buurt die niet op de BSO zitten.

Betrokken organisaties in de coördinatie:

  • Basketball-, Handbal, Volleybal- en Badminton Bond; leveren de lokale projectcoördinator.
  • Gemeente (verstrekken accommodatie en inzet combinatiefunctie en

De samenwerking binnen dit project wordt gerealiseerd door een aangestelde projectcoördinator. Deze coördinator zal namens de verenigingen de samenwerking met de BSO gaan realiseren. De coördinator maakt afspraken met de BSO, zorgt dat de verschillende overeenkomsten worden getekend, zorgt met de BSO voor een planning en is aanspreekpunt voor zowel de BSO als de verschillende verenigingen in het project. De coördinator heeft nauw contact met de sportbonden. Zo ontstaat er in korte tijd een samenwerking tussen de BSO en sportverenigingen. De sportvereniging gaat een overeenkomst aan met de trainer die namens de vereniging op de BSO de activiteiten geeft. Door deze overeenkomst zijn de verplichtingen tussen de vereniging en de BSO duidelijk en is de samenwerking voor een afgesproken periode gerealiseerd.

Het project sluit aan op het ontstaan van brede scholen en het feit dat er steeds vaker op de accommodatie van de basisschool een BSO opgezet wordt. Bij het Sport en Spelaanbod wordt gebruik gemaakt van de sportaccommodaties (vaak een gymzaal of sporthal) van het primair onderwijs of gemeente.

Ondersteuning

Om de samenwerking tussen de verschillende verenigingen en de BSO te realiseren is het noodzakelijk om een lokale coördinator per project te hebben. Hierdoor hebben de verenigingen en de BSO één aanspreekpunt en iemand die de samenwerking namens de verenigingen met de BSO regelt. Mogelijke coördinatoren zijn:

  • Consulenten vanuit de bonden.
  • Combinatiefunctionaris (HBO werk/denk niveau)
  • Zelfstandig ondernemers.

Binnen deze interventie zijn de (volleybal)consulenten van de Nevobo de lokale projectcoördinatoren geweest namens de verschillende sportbonden. Daarnaast worden de verenigingstrainers op zowel de BSO en binnen de vereniging tegen betaling ingezet. Op deze wijze zijn er meer mogelijkheden om van sport je werk te maken. Mogelijke invulling van BSO trainer zijn:

  • Verenigingstrainer. Vanuit de vereniging zal een trainer op de BSO locatie(s) op vooraf afgesproken tijden de Sport en Spel Box en/of de sportspecifieke activiteiten begeleiden op de locatie van de BSO.
  • Combinatiefunctionaris. In veel gemeenten zijn CF actief; het aantal zal vanaf 2012 verder worden uitgebreid d.m.v. de Buurtsport Coach. Deze kunnen namens de vereniging vanuit hun functie actief zijn op de BSO.
  • Pedagogisch Medewerker. Wanneer het nog niet mogelijk is om het sportspecifiek sportaanbod te realiseren (muv basketball) dan kan de PM’er beginnen met gebruik van de Sport en Spel Box. Wanneer de vereniging klaar is om te starten kan dit indien gewenst overgenomen worden en kan het sport specifieke aanbod gestart worden

Materialen

De volgende handleidingen zijn voor het project beschikbaar:

  • De Sport en Spel Box lesmap à Map met 50 kant-en-klare spelkaarten die door zowel de pedagogisch medewerker als verenigingstrainer gebruikt kunnen worden. bestellingen@sportenco.nl
  • De (verplichte) Sport en Spel instructiebijeenkomst. Tijdens deze instructiebijeenkomst wordt uitleg gegeven aan pedagogisch medewerker(s) om ze kennis te laten maken met het geven van Sport en Spel activiteiten. De verenigingstrainer(s) leren op welke wijze ze de Sport en Spel activiteiten aan de BSO kinderen moeten aanbieden omdat dit verschilt met de verenigingstrainingen.
  • Sportspecifieke lesmappen van de verschillende sportbonden. In deze mappen wordt per sport de methodiek omschreven hoe trainers en/of combinatiefunctionarissen de sportspecifieke activiteiten kunnen aanbieden binnen de sportlessen op de BSO, op school of tijdens de introductielessen op de vereniging.
  • Magazine Sport en Spel op de BSO à Er is een magazine ontwikkeld waarin uitleg is over het project en interviews staan met mensen van lokaal gerealiseerde Sport en Spel op de BSO projecten.

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)