Terug naar overzicht

SportMix

SportMix is ontwikkeld om kinderen van 6 t/m 12 jaar structureel aan het sporten te krijgen, waarbij sport ook als middel ingezet wordt om een gezondere lichamelijke en geestelijke conditie te realiseren.

De interventie bestaat uit een de wekelijkse sport & spel inloop voor kinderen van 6 t/m 12 jaar. Tijdens de SportMix kunnen kinderen zich, onder begeleiding van de coördinator en sporttrainers van de lokale verenigingen, actief uitleven met een gevarieerd, laagdrempelig aanbod van sporten en spellen. Kinderen kunnen hier in een veilige en vertrouwde omgeving, vrijwillig en kosteloos aan deelnemen.

Door het structurele sportaanbod na schooltijd raakt de doelgroep bekend met het diverse sportaanbod in de regio en bij de lokale sportverengingen. De kinderen werken aan hun persoonlijke ontplooiing, ontwikkeling en zelfredzaamheid, ook raken zij (sociaal) verbonden met andere kinderen uit de buurt. Ze worden gemotiveerd om ook buiten de SportMix meer aan beweging te doen, doordat zij wekelijks het nut en plezier van bewegen ervaren.

Probleembeschrijving

In 2015 deed 66% van Nederlandse kinderen (4 t/m 11 jaar) wekelijks of vaker aan sport. Het percentage jongens en meisjes dat minimaal wekelijks aan sport doet is nagenoeg gelijk. Daarnaast voldeed 46% van de Nederlandse kinderen in 2015 aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Jongens voldoen iets vaker aan de NNGB dan meisjes (Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu, 2015).

Bijna een derde van de 4 t/m 11 jarige jongens in Nederland voldeed in 2015 aan de fitnorm. Voor meisjes van dezelfde leeftijd was dit 7%. Het percentage bij jongens ligt hoger, omdat ze vaker intensievere sporten doen zoals voetbal en judo. Verder voldeed 53% van de kinderen in Nederland in 2015 aan de combinorm. Jongens voldoen vaker aan de combinorm dan meisjes. Dit komt vooral doordat jongens vaker aan de fitnorm voldoen (Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu, 2015). Deze cijfers geven aan dat er voor zowel de jongens als meisjes van 4 t/m 11 jaar nog een hoop winst te behalen valt.

Kinderen zijn van zichzelf speels en actief, maar door ontwikkelingen in de maatschappij worden ze steeds inactiever. Gemiddeld zitten kinderen van 4 t/m 11 jaar dagelijks 7,3 uur. De volgende activiteiten leveren een belangrijke bijdrage aan deze hoge score: zitten tijdens de les, huiswerk maken, computeren of tabletgebruik (Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu, 2015). Door middel van de inzet van SportMix komt de doelgroep meer in beweging waardoor deze hoge score wordt verlaagd.

In 2014 gaf 74% van de 6 t/m 11 jarigen aan lid te zijn van een sportvereniging (Tiessen-Raaphorst, 2015).

Van de kinderen van drie jaar en ouder blijkt 54% een half uur of langer per dag te besteden aan computerspelletjes, waarvan 3% langer dan 2 uur. Van de kinderen tussen de 5 en 12 jaar besteedt 18% een half uur of langer aan e-mail of chatten. Deze verleiding draagt bij aan inactief gedrag van het kind en daardoor ook aan een verhoogde kans op overgewicht (Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, 2014).

Gebrek aan beweging wordt als een van de meest belangrijke oorzaken van overgewicht bij kinderen gezien. Door minder bewegen neemt de energiebehoefte en het spierweefsel af. Op lange termijn neemt de kans op hart- en vaatziektes neemt juist toe (Nederlands Jeugdinstituut, 2014).

SportMix kan helpen bij het doorbreken van inactief gedrag door de doelgroep structureel een laagdrempelig en afwisselend sport- en beweegmoment aan te bieden en te stimuleren en begeleiden bij een zinvolle/sportieve vrijetijdsbesteding.

Met deze interventie kan worden ingespeeld op mogelijke negatieve gezondheidseffecten (zoals obesitas) die als groot risico van inactief gedrag naar voren kunnen komen (Nederlands Jeugdinstituut, 2014). De samenwerking met verschillende lokale sportverenigingen maakt het mogelijk voor een kind structureel in aanraking te blijven met sporten- en bewegen, zodat zij enthousiast worden over een specifieke sport, waarvan zij vervolgens op lokaal niveau lid kunnen worden bij een vereniging om duurzaam te blijven sporten.

Doelgroepen

Kinderen in de leeftijd van 6 t/m 12 jaar (basisschoolleeftijd) die niet of nauwelijks sporten/bewegen.

Intermediaire doelgroep

De intermediaire doelgroepen zijn:

  • De coördinator in de wijk voert de lessen uit en coördineert SportMix, onderhoudt contact met de doelgroep en vormt de spin in het web in de samenwerking tussen de verenigingen, welzijnswerk, scholen en overige relevante partners.
  • Sporttrainers van lokale verenigingen verzorgen samen met de coördinator de uitvoering van SportMix namens de sportvereniging waarbij zij zijn aangesloten. Zij begeleiden de doelgroep tijdens de activiteiten en zoeken samen met de doelgroep naar sluitend aanbod bij hun sportvraag/-behoefte. Terugkoppeling vindt plaats richting de coördinator.
  • Het welzijnswerk in de wijk. De (ambulant) jongerenwerker in de wijk zorgt voor toeleiding van de doelgroep naar de SportMix activiteiten. In contact met de coördinator worden belangrijke signalen en actiepunten besproken, met name in relatie tot vragen/behoeften van de doelgroep en jongerenparticipatie(projecten).
  • (Gym)docenten van de basisscholen in de gemeente. Basisscholen bieden de mogelijkheid gebruik te maken van de communicatiemogelijkheden binnen of via de school. (Gym)docenten stimuleren al hun leerlingen, en specifiek de doelgroep die het hardst nodig heeft, tot deelname aan SportMix.
  • Ouders van de kinderen spelen een belangrijke rol in de motivatie om naar de activiteiten te komen. Wanneer ouders SportMix stimuleren is de kans groter dat het kind blijft komen en dus blijft bewegen.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Kinderen van 6 t/m 12 jaar structureel aan het sporten krijgen, waarbij sport ook als middel ingezet wordt om een gezondere lichamelijke en geestelijke conditie te realiseren.

Subdoel

Daarnaast zijn er subdoelen met betrekking tot de doelgroep zelf.

  • De doelgroep neemt wekelijks structureel deel aan het sportaanbod na schooltijd.
  • De doelgroep raakt bekend met het diverse sportaanbod in de regio en de lokale sportverengingen.
  • De doelgroep werkt aan persoonlijke ontplooiing, ontwikkeling en het vergroten van de zelfredzaamheid.
  • De doelgroep raakt (sociaal) verbonden met andere kinderen uit de buurt.
  • De doelgroep is gemotiveerd om ook buiten de SportMix meer aan beweging te doen, doordat zij wekelijks het nut en plezier van bewegen ervaren.

En zijn er subdoelen met betrekking tot de intermediaire doelgroepen.

  • Onderwijs, welzijn, sportverenigingen en de coördinator werken samen om voor de doelgroep sportaanbod te realiseren.
  • De coördinator creëert sociale binding en -controle bij de doelgroep, door het groeiende vertrouwen in het bekende gezicht bij SportMix en de wekelijkse activiteiten met dezelfde groep.
  • De coördinator en Sporttrainers stimuleren de doelgroep tot doorstroom richting regulier sportaanbod door, om hen structureel in verenigingsverband aan het bewegen te krijgen en te houden.
  • De (ambulant) jongerenwerker en (gym)docenten spreken de doelgroep aan en overtuigen hen om deel te nemen aan de SportMix-activiteiten.
  • De ouders motiveren hun kind(eren) om deel te nemen aan de SportMix activiteiten.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

  • In kaart brengen van de kansen en mogelijkheden binnen de gemeente. (1 maand)
  • Samenwerking tussen verschillende partijen opstarten: gemeente, zorg en welzijn, basisscholen, sportaanbieders en coördinator. (1 maand)
  • Ontwikkelen plan van aanpak: beschrijving van de activiteiten, verdeling van diverse rollen en taken. (1 maand)
  • Lokale werving en communicatie met behulp van verschillende samenwerkingspartners. (1-3 maanden)
  • Uitvoeren SportMix gedurende het schooljaar: ten minste één SportMix activiteit per week, met de duur van 2 uur na schooltijd (42 weken). De opbouw van de sport- en spel inloop is wekelijks ongeveer hetzelfde.
  • Kwartier tot half uur vrij spelen onder begeleiding van de coördinator.
  • Uur tot anderhalf uur variërend sportaanbod in de meeste gevallen aangeboden door een Sporttrainer van een vereniging in samenwerking met de coördinator.
  • Half uur vrij spelen onder begeleiding van de coördinator.
  • Begeleiding van kinderen naar de sportverenigingen door de Sporttrainer en de coördinator. (tijdens de 42 weken)
  • Evalueren en eventuele persoonlijke nazorg.(1 maand)

Locaties en Uitvoering

De interventie kan worden uitgevoegd door organisaties die:

  • Affiniteit hebben met de doelgroep.
  • Het belang van sporten en bewegen inzien bij deze doelgroep.
  • In contact staan met een coördinator en Sporttrainers van verschillende verenigingen.
  • Samenwerkingspartners hebben op het gebied van cultuur/zorg/onderwijs om deelnemers te kunnen werven.

Locatie: Lokale sporthal.

Werving: Zorg en welzijn, docenten en ouders in nauw contact met de coördinator.

Uitvoering: coördinator samen met de Sporttrainers van de verenigingen

Borging: De Sporttrainers van de verenigingen samen met de Buursportcoach

Tijdens het schooljaar (van ongeveer 42 weken) wordt ten minste één SportMix activiteit per week georganiseerd van 2 uur in een sporthal. In deze sporthal zijn voldoende sport- en spelmaterialen aanwezig om door de verschillende docenten te gebruiken. In samenwerking met de school en de gemeente kan bij een tekort aan materialen worden gekeken naar een aanvulling van bijvoorbeeld ballen en pionnen.

De coördinator* geeft in beginsel alle lessen en coördineert de randzaken er omheen. Sporttrainers van lokale sportverenigingen worden benaderd om tijdens zo veel mogelijk SportMix activiteiten naast de coördinator een bijdrage te leveren aan de SportMix in de vorm van bijvoorbeeld een workshop.

Kinderen kunnen zo op een laagdrempelige manier kennis maken met diverse sporten en verenigingen en zien hierdoor welke mogelijkheden er voor hun zijn om een sport te beoefenen. De Sporttrainers kunnen de kinderen vervolgens een proefles aanbieden op de vereniging, zodat zij ook daar kunnen kijken of de specifieke sport iets voor hen is. Vervolgens kunnen de kinderen lid worden van een specifieke vereniging.

Voorbeelden van sporten die worden aangeboden zijn: tennis, voetbal, dans, judo/zelfverdediging, badminton en volleybal.

Met SportMix wordt het accent gelegd op sportparticipatie. Door een nauwe samenwerking te zoeken met diverse partners in de regio krijgen de kinderen de mogelijkheid kennis te maken met sportverenigingen.

Om de kinderen bekend te maken over en te stimuleren richting de SportMix activiteiten is het van belang dat zij hier door verschillende partijen op alert gemaakt worden: zorg en welzijn (huisarts, kinderverpleegkundige etc.), docenten, ouders.

*De rol van coördinator kan ook worden opgepakt door een Buurtsportcoach, jongerenwerker, vakkracht of iemand anders die voldoet aan de competenties zoals beschreven in deze interventie.

Ondersteuning

Door middel van een handboek is SportMix te implementeren in iedere gemeente die zich kan vinden in de methode en die voldoet aan de door interventie-eigenaar opgestelde randvoorwaarden. Daarnaast kan een dagdeel met de coördinator en de Sporttrainers worden meegekeken tijdens de uitvoering van de interventie wordt persoonlijke ondersteuning (waar nodig) aangeboden. Ook is het mogelijk om periodiek (telefonisch) contact te blijven houden met de interventie-eigenaar op het gebied van kennisoverdracht, ondersteuning en advies voor partijen die met de interventie gaan werken.

Materialen

Voor de uitvoering, werving en evaluatie van interventies is een handboek beschikbaar. Daarnaast is er een materialenpakket met de benodigde sport- en spelmaterialen:

Basispakket bestaande uit:

  • De SportMix-container
  • Hesjes
  • Pionnen en doppen
  • Fluitjes

In overleg keuze uit 3 van de volgende aanvullende pakketten:

  • Balsportpakket
  • Racketsportpakket
  • Zelfverdedigingspakket
  • Atletiekpakket
  • Fitnesspakket
  • Urbanpakket
  • Danspakket

Belangrijke documenten

Printen