Terug naar overzicht

Sportsterren

Sporsterren is een initiatief van Welzijn Woerden en is een interventie die zich richt op kinderen uit het primair onderwijs. Doel van het project Sportsterren is kinderen op een positieve en actieve manier bewust te maken van het belang van voldoende lichaamsbeweging (stimuleren van het buitenspeelgedrag). Daarnaast stimuleert dit project kinderen om te werken aan sociale competenties in veel verschillende (sport- en spel)situaties. De interventie bestaat uit twee pijlers: 1. een grote kist met sport- en spelmateriaal (incl. speelkaarten met spelomschrijvingen), 2. indeling van het schoolplein in vijf gekleurde speelvakken met elk een eigen kleur en thema.

Bewustwording van voldoende lichaamsbeweging

Het materiaal uit de sport- en spelkist kan gebruikt worden in de pauzes onder schooltijd, maar ook tijdens de tussenschoolse opvang (TSO), tijdens naschoolse activiteiten (NSA) of bij de buitenschoolse opvang (BSO). Dit schept de mogelijkheid om onderlinge samenwerking en draagvlak (binnen integrale aanpak) van brede schoolnetwerken te bevorderen.

Om kinderen enthousiast en gemotiveerd te laten spelen met de materialen uit de kist wordt na elke periode de kist vervangen door een andere kist. In de nieuwe kist zit ander sport- en spelmateriaal, maar de vakkenstructuur in de kist blijft hetzelfde. De kisten circuleert tussen de scholen waardoor kinderen steeds nieuw materiaal krijgen om mee te spelen.

Probleembeschrijving

Aard
Veel tijd van basisschoolkinderen wordt tegenwoordig besteed aan zittende activiteiten. De laatste jaren is een duidelijke trend zichtbaar waarin de tijd die kinderen besteden aan beweegactiviteiten afneemt. Ook op school, waar de kinderen een groot deel van de dag zijn, wordt relatief weinig bewogen. Naast de reguliere lessen lichamelijke opvoeding hebben leerlingen tijdens de pauzes de mogelijkheid om te sporten en bewegen.

Leerlingen in het primair onderwijs hebben gemiddeld 5,5 uur pauze per week. Hiermee zijn de pauzes verantwoordelijk voor bijna een derde van de totale tijd die kinderen per week aan beweegactiviteiten besteden. Toch dragen de pauzemomenten maar voor 20% bij aan de hoeveelheid lichamelijke activiteit van kinderen. Dit wil zeggen dat de pauzemomenten lang niet optimaal benut worden wanneer men kijkt naar lichamelijke activiteit.

Kinderen spelen graag op het schoolplein. Het schoolplein wordt van alle speelplekken in de buurt door kinderen als hoogste gewaardeerd. Toch wordt het schoolplein door 43 procent van de kinderen saai gevonden. 60 procent van de kinderen zou willen dat op het schoolplein meer ruimte is voor sport en spel. Het schoolplein is een plek waar kinderen meer zouden kunnen bewegen. Meer bewegen op het schoolplein draagt niet alleen bij aan de gezondheid van kinderen, maar ook aan hun sociale, cognitieve en motorische ontwikkeling. Om in te schatten of iemand voldoende beweegt kan gekeken worden naar de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). De NNGB schrijft voor dat kinderen per dag minimaal 60 minuten matig intensief moeten bewegen.

Ernst & spreiding
In 2015 waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 1.709.360 kinderen uit de leeftijdscategorie van 4 t/m 12 jaar in Nederland. In 2015 voldeed 23% van de Nederlandse kinderen van 4 tot 12 jaar aan de NNGB Nederlandse Norm Gezond Bewegen2. Dit geldt voor zowel jongens als meisjes. 12,3% van de kinderen uit
deze leeftijdscategorie had overgewicht of obesitas. Voldoende lichaamsbeweging is een middel om overgewicht te voorkomen of verminderen. Eén op de negen kinderen in Nederland van 0-17 jaar leeft in een huishouden met onvoldoende geld voor kleding, vervoer en sociale activiteiten als sport en cultuur. Kinderen uit een gezin met een lage sociaal economische status (SES) bewegen over het algemeen minder dan kinderen uit een gezin met een hoge SES. Door verschillende redenen zijn kinderen uit een gezin met een lage SES gemiddeld minder vaak lid van een sportvereniging. Gezinnen met een lage SES wonen gemiddeld vaker in een grote stad.

Naarmate het inkomen in een gezin waar het kind in opgroeit lager is, neemt het aandeel met overgewicht toe. Autochtone kinderen blijken een minder grote kans op overgewicht te hebben dan kinderen met bijvoorbeeld een Turkse, Marokkaanse, Surinaamse of Antilliaanse/Arubaanse achtergrond.

Doelgroepen

Sportsterren is een interventie die gericht is op alle kinderen uit groep 3 t/m 8 van het primair onderwijs. De
leeftijd van deze kinderen ligt tussen de 5 en 13 jaar en zowel jongens als meisjes kunnen gelijktijdig met deze
interventie werken. Op elke school gelden voor Sportsterren dezelfde basisregels.

Intermediaire doelgroep

Scholen uit het primair onderwijs met alle betrokken directieleden, leerkrachten en TSO/BSO medewerkers zijn de
intermediaire doelgroepen. Vooral de leerkrachten en TSO/BSO medewerkers, die de kinderen gaan begeleiden
op het speelplein, krijgen veel te maken met Sportsterren. Als de intermediaire doelgroep enthousiast is over
Sportsterren en dit uitstraalt richting de kinderen zal dit een positieve invloed hebben op de uitvoering van de
interventie

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Leerlingen uit groep 3 t/m 8 van het primair onderwijs zijn door Sportsterren op een ongedwongen en gestructureerde manier uitgedaagd tot verschillende speel- en beweegvormen tijdens de schoolpauzes op het
schoolplein. Hierdoor zijn leerlingen na 1 schooljaar actiever en gevarieerder gaan bewegen op het schoolplein.

Subdoel

Om het hoofddoel te realiseren moeten de volgende subdoelen worden behaald:

  1. De school heeft structuur en spreiding op het schoolplein gerealiseerd door het schoolplein in te delen in 5 verschillende speelzones.
  2. Leerlingen hebben tijdens het gebruik van Sportsterren steeds zelf kunnen kiezen welke activiteiten ze in welke speelzone willen spelen.
  3. Leerlingen hebben na 1 schooljaar gebruik kunnen maken van de speelmaterialen uit 5 verschillende Sportsterren kisten.
  4. Leerkrachten en/of TSO/BSO medewerkers constateren na 1 schooljaar aan de hand van eigen observaties dat kinderen actiever en gevarieerder bewegen op het schoolplein na de invoering van Sportsterren.
  5. De school zet tijdens het gebruik van Sportsterren leerlingen in als Sportsterren Pleincoach, waarbij de Pleincoaches tijdens de schoolpauzes toezicht houden op het gebruik van de Sportsterren kist en speelmaterialen.
  6. Minimaal 5 leerlingen per klas vullen aan het einde van het schooljaar het formulier ‘1-meting leerlingen’ in en geven het spelen op het schoolplein gemiddeld een hoger cijfer dan tijdens de 0-meting.

Overige opbrengsten (‘bijvangst’) maar geen direct doel van Sportsterren:

  • Door Sportsterren ontstaan op het schoolplein veel verschillende speel- en beweegvormen, waardoor leerlingen in verschillende sociale speelsituaties komen.
  • Door Sportsterren krijgen kinderen meer te doen op het schoolplein, waardoor ze meer gaan spelen en minder tijd gaan rondhangen en vervelen. Hierdoor kan het aantal conflicten op het schoolplein afnemen.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

In 11 stappen kan Sportsterren worden geïmplementeerd bij een school. Mocht de school snel willen handelen, dan kan Sportsterren binnen 4 weken worden geïmplementeerd. Hieronder overzicht van de te nemen stappen.

– Werving
0. Draagvlak creëren: eenmalige presentatie (45 minuten) door interventie eigenaar aan leerkrachten, directie en
eventueel TSO/BSO medewerkers over Sportsterren.

– Voorbereiding
1. Werkgroep formeren: de school stelt een werkgroep samen om mee te denken over de implementatie van Sportsterren. De interventie eigenaar roept de werkgroep 2 tot 4 keer bij elkaar voor overleg.
2. Randvoorwaarden check: de werkgroep checkt aan de hand van de handleiding of aan alle randvoorwaarden van Sportsterren kan worden voldaan.
3. Huidige situatie speelplein: de werkgroep observeert 1 of 2 schoolpauzes om de huidige situatie op het schoolplein in kaart te brengen. Daarbij wordt door minimaal 5 leerlingen per klas het formulier ‘0-meting leerlingen’ ingevuld.

– Ontwerp schoolplein

4. Ontwerpen Sportsterren speelplein: de bevindingen uit punt 3 worden door de interventie eigenaar omgezet in een eerste ontwerp van het Sportsterren speelplein. Na eventuele aanpassingen ontstaat een definitief ontwerp.

5. Voorbereiding verven speelplein: de school werft 5 tot 10 ouders, leerkrachten of andere volwassenen om te helpen verven van het schoolplein.

6. Verven speelplein: onder begeleiding van de interventie eigenaar wordt het schoolplein geverfd volgens het definitieve schoolplein ontwerp.

– Opstart

7. Introductiedag leerlingen: interventie eigenaar legt de methode uit aan alle kinderen van groep 3 t/m 8. De uitleg gaat per klas en duurt ongeveer 30 minuten: 15 minuten theorie en 15 minuten praktijk.

– Uitvoering

8. Toepassing Sportsterren: na de introductiedag is iedereen volledig op de hoogte en kan de school Sportsterren zelfstandig draaien.

– Evaluatie

9. Evaluatiegesprek: na drie weken volgt een telefonische evaluatie.

10. Zelfstandig vervolg: de school gebruikt Sportsterren zelfstandig. 5 keer per schooljaar komt de interventie eigenaar langs om de Sportsterren kist om te wisselen en direct te evalueren.

11. Evaluatie einde schooljaar: 2 maanden voor het einde van het schooljaar volgt de eindevaluatie en wordt de voorzetting in het nieuwe schooljaar besproken.

Locaties en Uitvoering

Om Sportsterren uit te kunnen voeren moet de deelnemende school de beschikking hebben over een speelplein, waar tijdens de schoolpauzes de TSO en/of BSO gebruik gemaakt kan worden van Sportsterren. Het plein moet zijn betegeld, of zijn bestraat met een andere bestrating waarop geverfd kan worden. Voor openbare speelpleinen (eigendom van bijvoorbeeld de gemeente) moet voor het verven toestemming worden gegeven door de eigenaar. De grote en inrichting van het speelplein is bij elke school verschillend. De minimum afmetingen van een schoolplein zijn tegenwoordig beperkt tot 3 m2 buitenruimte per leerling met een minimum van 300 m2. Voor scholen groter dan 200 leerlingen volstaat 600 m2 buitenruimte0.De vereiste minimum afmetingen zijn over het algemeen voldoende voor het realiseren van 5 speelzones op het speelplein.

Naast een geschikt speelplein moet de school ook de ruimte hebben om de Sportsterren kist te kunnen opslaan. De kist heeft een afmeting van 120*60*80 (l*b*h) en zal dicht bij de deur naar het speelplein moeten kunnen worden geplaatst om de kist snel naar buiten en naar binnen te rijden.

Op dit moment (maart 2017) gebruiken 14 scholen uit het primair onderwijs de interventie Sportsterren. 9 scholen in Woerden, 2 in Harmelen, 1 in Dronten, 1 in Arnhem en 1 in Montfoort. 10 van de 14 scholen werkt al langer dan 1 schooljaar met Sportsterren. Hiervan werken 4 scholen langer dan 3 schooljaren met Sportsterren. Er lopen gesprekken met scholen in Oudewater, Breukelen, Wilnis en Maarssen om ook daar Sportsterren in te gaan zetten.

Ondersteuning

Hoewel elke school anders is, bestaat de implementatie altijd uit 6 fasen. Sportsterren is in een korte periode en met weinig uren, van zowel de school als de interventie eigenaar, te implementeren. Hieronder wordt aangegeven welke ondersteuning de interventie eigenaar biedt binnen de verschillende fasen van Sportsterren.

  • Werving
    Wanneer een school interesse toont in Sportsterren maakt de interventie eigenaar een afspraak met de school. Na een eerste overleg met de directie volgt een teampresentatie, waarin de interventie eigenaar aan alle leerkrachten uitlegt hoe Sportsterren werkt.
  • Voorbereiding
    Tijdens de voorbereiding wordt een werkgroep binnen de school samengesteld waar de interventie eigenaar voorzitter van is. De interventie eigenaar doorloopt met de werkgroep een aantal stappen en verdeelt zo nodig taken. Tijdens de eerste bijeenkomst met de werkgroep neemt de interventie eigenaar de handleiding van Sportsterren mee en overhandigd deze aan de school.
  • Ontwerp schoolplein
    Na het ontwerpen van het schoolplein samen met de werkgroep maakt de interventie eigenaar een eerste ontwerpversie van het schoolplein. Het ontwerp wordt gedeeld met de werkgroep en eventueel met andere medewerkers van de school. Bij eventuele aanpassingen voert de interventie eigenaar deze door, net zolang tot er een definitief ontwerp ontstaat. Na het vaststellen van het definitieve ontwerp wordt een datum geprikt voor het verven van het schoolplein. De interventie eigenaar verzorgd hiervoor alle materialen (verf, rolletjes, bakjes, handschoenen, tape, enz.)
  • Opstart
    Samen met de school wordt een datum geprikt voor de opstartdag. De interventie eigenaar gaat geeft in elke klas een presentatie over Sportsterren. Elke presentatie bestaat uit een theoretisch en praktisch gedeelte. Per klas duurt de presentatie ongeveer 30 minuten. Wanneer alle klassen de presentatie hebben gehad kan de school Sportsterren zelfstandig draaien.
  • Uitvoering
    Tijdens de zelfstandige uitvoering van Sportsterren door de school is de interventie eigenaar niet aanwezig op school. Wel kan school op werkdagen via telefoon of mail vragen stellen. Na elke schoolvakantie worden de Sportsterren kisten gerouleerd. De interventie eigenaar verzorgd het verplaatsen en aanvullen van de kisten.
  • Evaluatie
    Na enkele weken van uitvoering door de school neemt de interventie eigenaar contact op met de school over de voortgang. Bij het rouleren van de Sportsterren kisten wordt ook direct geëvalueerd. Aan het einde van het schooljaar neemt de interventie eigenaar contact op met de school en wordt gevraagd of de school het formulier ‘1-meting leerlingen’ met minimaal 5 leerlingen uit elke klas wil invullen. Daarbij wordt ook de voortzetting in het volgende schooljaar besproken en worden de resultaten vergeleken met de resultaten uit het formulier ‘0-meting leerlingen’. 

Materialen

  • Voor de uitvoering van Sportsterren bij een school zijn een aantal vaste materialen nodig; het schoolplein, ingedeeld in de 5 speelzones en de Sportsterren kist vol speelmaterialen, uitlegposter, materiaallijst, hesjes voor de Sportsterren pleincoaches en materiaal checklists. Er zijn vijf verschillende kisten in omloop, met in elke kist een andere set aan speelmaterialen. Kinderen uit groep 3 t/m 8 gebruiken allemaal dezelfde speelmaterialen.

Na de opstart op school door de interventie eigenaar kan een school Sportsterren vrijwel volledig zelfstandig draaien. Elk deelnemende school krijgt een map met alle benodigde informatie over Sportsterren. In de map zit onder andere het handboek, een kopie van het huurcontract, een overzicht van de alle speelmaterialen met bijbehorende kosten, een schema waarop ingevuld wordt op welke dag de kisten gewisseld worden, de lijsten die opgemaakt worden na elke materiaalcontrole, een evaluatieblad voor bijzondere situaties en het formulier ‘1- meting leerlingen’ voor aan het einde van het schooljaar.

Optionele materialen zijn:

  • A3 Sportsterren uitlegposters voor in elke klas. (€2,50 per poster)
  • Raamstickers voor op de buitendeuren. (€7,50 per sticker)

Alle vaste en optionele materialen worden aangeleverd door de interventie eigenaar op de opstartdag. Alle vaste materialen zitten in bij de licentiekosten inbegrepen. Verder is bij de interventie eigenaar een Sportsterren wervingspresentatie beschikbaar, een promotieflyer, een formulier voor het in kaart brengen van de situatie op het speelplein voor dat Sportsterren wordt ingevoerd en worden alle afspraken met de school verwerkt in een (standaard) huurcontract. Op dit moment wordt er gewerkt aan een website voor Sportsterren en een promotiefilmpje.

Belangrijke documenten

Printen