Terug naar overzicht

Stapjefitter

Stapjefitter is een 18 weken durende interventie dat inspeelt op het verbeteren van de leefstijl, het zelfvertrouwen, de zelfwaardering en het uitbreiden van het sociale netwerk en mogelijk verbeteren van de Nederlandse taal. De doelgroep betreft re-integratie cliënten uit de participatieladder treden 1-2 met een ongezonde leefstijl – veelal met achterstand in kennis van de Nederlandse taal.

De trainingsvorm is in groepsverband. Deelnemers wonen daarbij wekelijks twee bijeenkomsten bij 1) theoretische voorlichtingsbijeenkomst m.b.t. sport en bewegen, gezonde voeding en sociaal participeren; 2) sportactiviteit – bij voorkeur bij een buitensport vereniging.

Hiermee leveren de partners een bijdrage aan een optimale deelname in de samenleving, de gezondheid en, daarmee, aan de kwaliteit van leven van uitkeringsgerechtigden. Voor deelnemers met onvoldoende kennis en vaardigheden in de Nederlandse taal, wordt er een cursus Nederlands aan gekoppeld.

Bij Stapjefitter wordt door diverse organisaties samengewerkt, waaronder een lokale welzijnsorganisatie, en een re-integratiebedrijf en lokale sportorganisaties en -verenigingen.

Probleembeschrijving

Voor een groot deel van de uitkeringsgerechtigden zijn gezondheidsklachten een reden om niet aan het werk te komen. Men is niet meer in staat zich vol in te zetten voor het vinden van een baan of het deelnemen aan andere maatschappelijke activiteiten. Vaak komen zij letterlijk niet meer in beweging. Deze doelgroep verkeert daarom in het algemeen in minder goede gezondheid (Jehoel & Gijsbers, 2003).

Werklozen en arbeidsongeschikten hebben gemiddeld een minder goede gezondheid dan mensen die nog betaalde beroepsarbeid verrichten en diegenen die met de VUT zijn. Een zelfde beeld komt naar voren wanneer we kijken naar een gangbare, meer objectieve maat voor gezondheid: de mate waarin mensen moeite hebben met het verrichten van dagelijkse levensverrichtingen zoals ADL-schaal). Deze resultaten bevestigen eerder inzichten dat werklozen en arbeidsóngeschikten een minder goede gezondheid hebben dan werkenden en vutters. Dit beeld blijft gehandhaafd, ook wanneer we constant houden op leeftijd, opleiding en het al dan niet hebben van een partner. Beide gezondheidsindicatoren vertonen overigens geen significant verband met leeftijd. Deze groep mist ook specifieke competenties noodzakelijk voor het verrichten van (vrijwilligers)werk (Henkens; Working Paper nr. 1997/12).

Uitkeringsgerechtigden hebben vaak last van sociale uitsluiting. Sociale uitsluiting wordt gedefinieerd als: onvoldoende deelname in formele en informele sociale netwerken, inclusief vrijetijdsbesteding, onvoldoende sociale ondersteuning, sociale isolement en voor allochtonen het ontbreken van contact met autochtonen (Jehoel & Gijsbers, 2003). Bekend is dat de kans op sociale uitsluiting toeneemt naarmate men in slechte gezondheid of negatieve psychologische welbevindingen leeft. Tevens heeft het niet hebben van een baan ook negatieve psychologische effecten als een laag zelfbeeld, sociale- isolatie, boosheid en depressie. Deze effecten belemmeren vervolgens veelal de re- integratie naar werk (Schrijvers & Storm, 2009).

Mensen met een uitkering behoren veelal tot de groepen in de samenleving met een lagere sociaal economische status (SES). Dit hangt enerzijds samen met een lagere opleiding en anderzijds met een lager inkomen. Deze mensen hebben vaker last van chronische aandoeningen, problemen rond uitkering en schulden en zorgen over relatie en opvoeding en leven in gebrekkige huurwoningen (Heutink, 2009).

Veel laagopgeleiden beoefenen geen sport (67%) (hoogopgeleiden: 27%) en bewegen ook relatief weinig. Dit kan worden verklaard door de persoonlijke, sociale en fysieke omgeving (van Rijnsoever, 2011). Mensen met een uitkering voldoen ook dikwijls minder aan de Richtlijnen gezonde Voeding, er wordt vaker teveel alcohol gebruikt en men rookt relatief vaker en meer dan mensen die een reguliere baan hebben (Kompas Volksgezondheid, RIVM, 2012).

Eerdere pilot trajecten van Stapjefitter hebben uitgewezen dat relatief veel uitkeringsgerechtigden die in aanmerking komen voor Stapjefitter van allochtone afkomst zijn en deels ook tekort komen in de lees- en schrijfvaardigheid van de Nederlandse taal (Van der Rijst & Stiggelbout, 2012).

Om deze redenen richt Stapjefitter zich op voeding en bewegen en het vergroten vaardigheden van de doelgroep. Tevens wordt optioneel aandacht besteed aan de lees- en schrijfvaardigheid in de Nederlandse taal.

Doelgroepen

Stapjefitter wordt ingezet voor mensen met een bijstandsuitkering die ver van werk verwijderd zijn, die belemmeringen ondervinden in gezonde leefstijl en participatie en wellicht ook onvoldoende lees- en schrijfvaardigheden hebben in de Nederlandse taal. Er wordt in overleg met de re-integratie consulenten indeling gemaakt in specifieke groepen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in de status op de participatieladder (treden 1-2) en taalvaardigheid. De mate waarin een potentiele deelnemer kan participeren in groepsverband (zonder direct daarbij de groepsdynamica op voorhand op het spel te zetten), bepaalt de uiteindelijke toelating tot deze interventie.

Intermediaire doelgroep

De docenten die de interventie geven: leefstijlcoach, de voedingsdeskundige en de welzijns coach.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het doel van de interventie is het vergroten van de kans op re-integratie bij bijstandsgerechtigden door een verbetering van de leefstijl (met name gezonde voeding en voldoende bewegen) en competenties voor (vrijwilligers)werk.

Om het doel te bereiken kun je vele factoren/oorzaken aanpakken, deze interventie richt zich 3 factoren: voldoende bewegen, gezonde voeding en participeren in de samenleving.

Daarnaast beoogt de interventie er ook voor te zorgen dat er een individuele stijging plaatsvindt op de participatieladder.

Subdoel

Intermediaire doelgroepen:

Er is een lokaal netwerk ontwikkeld ten einde Stapjefitter te kunnen uitvoeren. Lokale partijen zijn geïnformeerd over de opzet en uitvoering van Stapjefitter.

Doelgroep:

Uitkeringsgerechtigden hebben meer kennis, vaardigheden om gezond te bewegen. Uitkeringsgerechtigden hebben meer kennis over gezonde voeding. Uitkeringsgerechtigden maken tenminste 1 stap op participatieladder om maatschappelijk actief te zijn. Uitkeringsgerechtigden hebben meer kennis van de Nederlandse taal (optioneel).

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Er wordt een lokaal netwerk opgebouwd met organisaties die gezamenlijk Stapjefitter gaan aanbieden. Welzijn Woerden geeft als interventie-eigenaar een workshop over Stapjefitter aan voor lokale uitvoerende partijen.

Het lokale project start vervolgens met een startbijeenkomst voor potentiele deelnemers en re-integratie consulenten. De potentiele deelnemers zijn geworven door deze consulenten. Gedurende deze bijeenkomst geven de docenten concrete informatie over het programma, worden wederzijdse verwachtingen uitgesproken en krijgen de deelnemers de gerichte uitnodigingen voor de testen, intakegesprekken en de start van het groepsprogramma.

Vervolgens zal Stapjefitter starten met een fitheidstest bij een fysiotherapeut – en de afname van een schriftelijke vragenlijst. Daarna vindt een intakegesprek plaats met de re-integratie consulent en de leefstijlcoach. Aansluitend gaan deelnemers zelf – met ondersteuning – hun eigen doelen vaststellen.

De geselecteerde deelnemers nemen deel aan een 18 weken durend groepsprogramma. Tijdens dit programma worden de deelnemers wekelijks twee dagdelen gecoacht op gedragsverandering naar het aannemen van een gezonde levensstijl en het aanleren van vaardigheden en verschillende competenties om hun participatieniveau te bevorderen. Voor deelnemers met gebrekkige kennis van het Nederlands wordt taalles gegeven. Na afloop vindt wederom een fitheidstest plaats, er wordt een vragenlijst afgenomen en het traject eindigt met een afrondingsgesprek. Daar worden de resultaten besproken en vervolg plannen gemaakt.

Locaties en Uitvoering

De meest geëigende coördinerende organisaties zijn: een lokale welzijnsorganisatie of een re-integratiebedrijf. Voorwaarden voor de coördinatie rol is dat men goed netwerk dient te hebben en de mogelijkheid om re-integratie cliënten te benaderen als deelnemers.

De eerste bijeenkomst m.b.t gezond bewegen en voeding wordt gegeven door een welzijnsorganisatie of een re-integratie bedrijf. De sportactiviteit (dagdeel 2) wordt gegeven door een leefstijlcoach en vindt plaats bij een sportvereniging. Aanbiedende partij kan variëren: welzijnsorganisatie, re-integratie bedrijf of sportorganisatie.

De optionele taalles wordt gegeven door een onderwijsorganisatie of anderszins aanbieder van taalonderwijs. De les vindt plaats op de locatie van de aanbieder.

Ondersteuning

Welzijn Woerden zal met ondersteuning van een Adviseur van de Vereniging Sport en Gemeenten in Nederland draagvlak creëren om Stapjfitter breder in Nederland uit te rollen. Verder zal Stapjefitter gepromoot worden via persberichten en congressen, symposia en social media (Linkedin, Facebook, Twitter, enz).

Er wordt door de interventie eigenaar een workshop georganiseerd voor de gezamenlijke partners die de interventie willen opstarten. Daarbij worden ook alle beschikbare middelen toegelicht. Dit betreffen halffabricaat materialen die de betrokken organisaties zelf naar eigen goeddunk kunnen aanpassen, zoals Docenten Handboek, pers/PR-materiaal, materialen t.b.v. de nul- en eindmeting.

De workshop is niet bedoeld om meer kennis over te dragen. We gaan de aanpak toelichten en de ontwikkelde materialen overdragen. Deze dag is bestemd voor de projectleider/coördinator, de leefstijlcoach, de voedingsdeskundigen en de participatie consulent.

Materialen

De volgende materialen behorend bij Stapjefitter zijn beschikbaar:

  • Docenten Handleiding
  • Power point presentaties
  • Lesbladen
  • Uitnodigingsbrief (in concept)
  • Persberichten (in concept)

Belangrijke documenten

Printen