Terug naar overzicht

Zaalvoetbalacademie

Zaalvoetbalacademie

Doelgroep: De zaalvoetbalacademie is bedoeld voor jongeren in de leeftijd van 12-18 jaar die niet of te weinig bewegen. Het gaat hier om jongeren die nog nooit hebben gevoetbald of gestopt zijn met voetballen.

Doel: Het primaire doel van deze interventie is jongeren in de leeftijd van 12-18 die te weinig aan sport doen te activeren door deelname aan de zaalvoetbalacademie, en om op deze manier bewegingsarmoede onder de doelgroep te helpen tegen te gaan, leidend naar een structureel lidmaatschap van een zaalvoetbalvereniging als regulier lid.

Aanpak: De zaalvoetbalacademie is een traject waar plezier en voetbalontwikkeling de spil vormen en is geschikt voor zowel jongens als meisjes. Bij de zaalvoetbalacademie werken jongeren onder begeleiding van een trainer van de club een serie van twaalf trainingen af die hen de basisbeginselen van het zaalvoetbal bijbrengt. De zaalvoetbalacademie is een hele geschikte manier voor jongeren om te starten met sporten, doordat ze op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met de sport en het niveau geleidelijk aan wordt verhoogd. Zo blijft iedereen aangesloten en kan toch elke deelnemer op zijn of haar manier en niveau de sport bedrijven.

De KNVB ondersteunt (zaal)voetbalverenigingen bij het opstarten van de zaalvoetbalacademie door de organisatie van bijeenkomsten en het aanbieden van een starterskit. Daarnaast is de KNVB op districtsniveau betrokken bij het op poten zetten van de zaalvoetbalacademie. In de praktijk betekent dit zorgen voor lokaal draagvlak, en samen met de lokale partners zorg dragen dat de jongeren bereikt worden die ook daadwerkelijk een beweegachterstand hebben. Aan het einde van de cyclus kunnen jongeren doorstromen naar de jeugdteams van de vereniging.

Probleembeschrijving

Omdat weinig beweging tijdens de jeugd vaak leidt tot weinig beweging op volwassen leeftijd (Mäkinen et al. 2010) is het belangrijk dat een actieve leefstijl al op jonge leeftijd een gewoonte wordt. Uit onderzoek blijkt echter dat vooral kwetsbare allochtone jongeren niet voldoen aan de fitnorm (De Vries et al. 2005). Voornamelijk onder jongeren van 12-18 jaar is bewegingsarmoede een trend. Binnen deze groep neemt het aantal leerlingen dat voldoet aan de beweegnorm (dagelijks minimaal één uur tenminste matige lichamelijk activiteit 5 MET tot 8 MET – bijvoorbeeld hardlopen 8 km/uur – waarbij minimaal twee keer per week kracht-, lenigheid- en coördinatieoefeningen voor het verbeteren of handhaven van de lichamelijke fitheid) per jaar af (Bernaards, Slinger & Nauta, 2011). Volgens cijfers van het CBS (CBS, 2014) gaat dit om een groep van in totaal 1,2 miljoen, wat dus neerkomt op ruim 800.000 jongeren in deze leeftijdscategorie die de beweegnorm niet haalt. Voor de afname van beweging onder 12-18 jarigen zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. Vaak zorgt een achterstand of gebrek aan zelfvertrouwen er voor dat jongeren stoppen met sporten of er zelfs helemaal niet aan beginnen (Kololo, 2012). Wanneer jongeren die lid zijn van een voetbalclub niet in een selectieteam worden opgenomen of niet meekomen met het niveau van vriend(inn)en gaat dit dikwijls gepaard met verlies van motivatie om te sporten. 

Doelgroepen

De zaalvoetbalacademie is bedoeld voor jongeren in de leeftijd van 12-18 jaar die niet aan de beweegnorm voldoen. Het gaat hier om jongeren die nog nooit hebben gevoetbald of niet meer voetballen.

Intermediaire doelgroep

(Trainers van) de (zaal)voetbalvereniging
De intermediaire doelgroep die wordt aangesproken door de zaalvoetbalacademie zijn de trainers bij de (zaal)voetbalvereniging. Deze trainers verzorgen de 12 trainingen voor de deelnemers gedurende de interventie. Dit kunnen huidige trainers bij de (zaal)voetbalvereniging zijn, maar ook spelers of speelsters uit het eerste team van de zaalvoetbalvereniging. Deze spe(e)l(st)ers uit het eerste hebben als bijkomend voordeel dat ze direct een voorbeeldfunctie vervullen voor de jongeren.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het primaire doel van deze interventie is jongeren in de leeftijd van 12-18 die te weinig aan sport doen te activeren door deelname aan de zaalvoetbalacademie, en om op deze manier bewegingsarmoede onder de doelgroep te helpen tegen te gaan.

Subdoel

Primaire doelgroep:

  • Jongeren die nog nooit hebben gevoetbald kunnen op een laagdrempelige manier kennis maken met zaalvoetbal.
  • Jongeren in de leeftijd 12-18 jaar die door achterstand het plezier in sporten zijn kwijtgeraakt kunnen dit weer terugkrijgen door het laagdrempelige aanbod van de zaalvoetbalacademie. 
  • Jongeren die moeilijk aan het sporten komen een makkelijke opstap geven naar een regulier verenigingslidmaatschap.

Intermediaire doelgroep; de zaalvoetbalvereniging:

  • Zaalvoetbalverenigingen die een jeugdafdeling willen opzetten of uitbreiden krijgen de kans om met lokale jongeren in contact te komen;
  • De hoge uitval bij voetbalverenigingen kan worden teruggedrongen door het uitbreiden van het aanbod met de zaalvoetbalacademie.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De vereniging kan zelf de zaalvoetbalacademie opstarten met behulp van de zaalvoetbalacademie materialen die de KNVB beschikbaar heeft. De handleiding is voor alle verenigingen die een zaalvoetbalacademie willen beginnen, en is dus niet specifiek gemaakt voor de Sportimpuls, sommige termen zijn dus niet van toepassing op de situatie van de Sportimpuls. De doorlooptijd van een cyclus van de zaalvoetbalacademie is twaalf weken, met een contactmoment van anderhalf uur per week. 

De zaalvoetbalacademie kan twee keer per jaar worden gestart. De eerste cyclus loopt van oktober tot december en de tweede cyclus loopt van februari tot mei. Door deze cycli te hanteren hebben de verenigingen meer tijd voor het werven van leden. Het bleek namelijk uit voorgaande jaargangen – toen er drie cycli werden georganiseerd – dat deze te dicht op elkaar zitten en dat dit ten koste gaat van het effect van het werven.

In de periode van mei tot oktober is er een zomerstop voor alle voetbalverenigingen en kan de zaalvoetbalacademie niet verzorgd worden. In de starterskit jeugdzaalvoetbal zit een handboek waarin alle fasen die moeten worden doorlopen worden beschreven. Hieronder worden deze stappen kort beschreven ter verduidelijking:

Fase 1: Voorbereiding (2 maanden, september-oktober)
Fase bestaat uit twee onderdelen

  • Fase 1A: Stuurgroep opzetten welke zorgt voor het opzetten, de procesbewaking en coördinatie. Deze stuurgroep komt minimaal twee keer per jaar gedurende het seizoen samen, daarnaast zijn er nog informele contactmomenten. Deze stuurgroep inventariseert of er een latente vraag is vanuit de doelgroep, idealiter met behulp van het KISS-systeem. 
  • Fase 1B: Welzijnsorganisaties, scholen, en andere uitvoerders benaderen om de jongeren te werven. Omdat het gaat om een zeer specifieke doelgroep worden de wervingsmethodes hierop aangepast. Bij deze partners is goed bekend, vanuit hun maatschappelijke rol, welke jongeren de beweegnorm niet halen. Er is specifiek aandacht voor onconventionele wervingsmethoden, zoals het opzetten van een minivoetbalveldje op plekken waar veel jongeren rondhangen. Samen met de KNVB zet de vereniging vervolgens het verdere wervingstraject uit. Dit betekent onder andere het verspreiden van flyers en posters, waarop specifiek wordt aangegeven dat het een traject is voor jongeren is die niet lid zijn van een vereniging (beginners).

Fase 2: Uitvoering (3 maanden, oktober-december)
Fase bestaat uit twee onderdelen

  • Fase 2A: Inhoud academie voorbereiden, bepalen welke leerstof wordt gegeven. Daarnaast wordt een locatie gekozen en worden de materialen aangeschaft als deze nog niet voor handen zijn.
  • Fase 2B: Zaalvoetbalacademie uitvoeren. De academie start idealiter in oktober en loopt door tot en met december. Op de manier zijn er gedurende twaalf weken evenzoveel contactmomenten van anderhalf uur. Bij de eerste trainingen sluiten gemiddeld tien deelnemers aan, dit breidt zich na de tweede en derde training uit naar ongeveer 20 tot 25. In de opbouw van de lesstof is veel aandacht voor het niveau van de deelnemers. Omdat de deelnemers beginners zijn, worden in de eerste paar trainingen eerst de basisbeginselen van het zaalvoetbalspel bijgebracht. Dit betekent passing en schieten. Na vier trainingen vindt een gameday plaats, waar deelnemers onderling wedstrijden spelen. Dit om de zaalvoetbalacademie aantrekkelijk en uitdagend te houden. Afhankelijk van de progressie van de deelnemers, staat de volgende serie trainingen in het teken van het versterken van de vaardigheden: overspelen, aanvallen verdedigen, totdat het uiteindelijk uitmondt in een eventueel eindtoernooi.

Fase 3: Continuering (2 maanden, januari-februari)
De zaalvoetbalacademie wordt afgesloten met de uitvoering van een evaluatie. Met de stuurgroep wordt teruggekeken op de interventie, en de verbeterpunten worden in een document vastgelegd. 

Locaties en Uitvoering

De interventie Zaalvoetbalacademie is bedoeld voor zaalvoetbalverenigingen die graag de jeugd meer aan het sporten willen krijgen en een centrale rol willen vervullen in de wijk. Daarnaast hebben zij de ambitie om de jongeren door te laten stromen naar (jeugd)teams binnen hun verenigingen. Het is belangrijk dat er contact is met welzijnsorganisaties en gemeenten om de deelnemers te werven. 

Ondersteuning

De interventie is beschreven in een handleiding waar stapsgewijs staat hoe de interventie uitgevoerd moet worden. De handleiding is toereikend voor een vereniging om de zaalvoetbalacademie, na een seizoen lang ondersteuning van de KNVB, zelfstandig uit te voeren.
De KNVB medewerker (medewerker organisatie zaalvoetbal) is verantwoordelijk voor de overdracht van de interventie aan de lokale organisatoren (werkgroep). Daarnaast kan hij/zij de opgedane kennis overdragen aan de andere verenigingen en overige stakeholders bv. welzijnswerk in het district.
Na implementatie is de vereniging verantwoordelijk voor de borging en kwaliteitsbewaking.

Er worden geen specifieke eisen gesteld aan trainers van de zaalvoetbalacademie, wel wordt deelname aan de cursus JZVL (jeugdzaalvoetballeider) gestimuleerd, en wordt verenigingen geadviseerd gediplomeerde trainers de trainingen te laten verzorgen.

Materialen

De handleiding Zaalvoetbalacademie is beschikbaar als onderdeel van starterskit jeugdzaalvoetbal (zie bijlage). Deze handleiding neemt de vereniging stap voor stap mee in het proces de zaalvoetbalacademie te organiseren en bevat zowel een hardcopy component, als een USB stick met handige documenten, o.a. promotiemateriaal als bijvoorbeeld flyers, posters, certificaten en pamfletten. In de handleiding zijn drie fasen te onderscheiden:

Voorbereiding: een vereniging krijgt hierin uitleg hoe de zaalvoetbalacademie op te zetten en hoe de deelnemers te bereiken;

  • Uitvoering: stapsgewijze beschrijving hoe de interventie op operationeel niveau uitgevoerd moet worden;
  • Continuering: hierin wordt beschreven hoe de competitie geëvalueerd moet worden, en eventueel verbeterd kan worden.

Evaluatieformulieren: een vereniging voert een onderzoek uit onder deelnemers en betrokkenen met als doel de interventie te verbeteren voor toekomstige cycli;

Belangrijke documenten

Printen Uitgebreide beschrijving (pdf)